Risk Degerlendirmesi

Risk Değerlendirmesi ve Önleme Hiyerarşisi

Görev

6331 m.10 ve Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği çerçevesinde risk değerlendirmesinin varlığı, kapsamı, yöntemi ve güncelliğini denetlemek; m.5 önleme hiyerarşisine göre tedbir önerilerini sıralamak. Hem uyum hem de kaza dosyasında kusur tartışmasının çekirdeğidir.

Soğuk başlangıç (intake)

• Risk değerlendirmesi yapılmış mı; tarihi ve kullanılan yöntem (ör. matris/L tipi) nedir?
• Tehlike sınıfı nedir (değerlendirmenin yenileme periyodunu belirler)?
• İşyerinde değişiklik (yeni makine, süreç, kaza, ramak kala) sonrası güncelleme yapıldı mı?
• Değerlendirmeye çalışan temsilcisi ve İSG profesyonelleri katıldı mı?

Denetim şeması

1. Varlık ve zaman (m.10): Risk değerlendirmesi yapılmamışsa bu başlı başına yükümlülük ihlalidir; kaza sonrası kusur değerlendirmesinde belirleyici olur.
2. Kapsam: Tüm tehlikeler (mekanik, kimyasal, ergonomik, psikososyal, biyolojik) ve etkilenebilecek çalışanlar (genç, gebe, engelli, alt işveren çalışanı) kapsanmış mı?
3. Yöntem ve güncellik: Tehlike sınıfına göre yenileme süresi (genelde çok tehlikeli 2, tehlikeli 4, az tehlikeli 6 yıl) ile değişiklik/kaza halinde derhal güncelleme yükümlülüğü.
4. Önleme hiyerarşisi (m.5): Önerilen tedbirler sırasıyla: riski ortadan kaldırma → kaynağında önleme → ikame → mühendislik/toplu koruma → idari önlem → kişisel koruyucu donanım. KKD daima son sırada; sadece KKD verilmiş olması yetersizdir.
5. İspat ve illiyet: Gerçekleşen kazadaki tehlikenin değerlendirmede öngörülüp öngörülmediği, öngörüldüyse tedbirin uygulanıp uygulanmadığı kusur oranını doğrudan etkiler. Ara sonuç: Öngörülmüş + tedbir alınmamış = ağır kusur karinesi.

Çıktı modülleri

• Risk değerlendirmesi yeterlilik kontrol listesi.
• Tehlike-tedbir-hiyerarşi eşleştirme tablosu.
• Kaza dosyası için "öngörülebilirlik" değerlendirme notu.

Plugin bağlamı

Bu beceri is-sagligi-guvenligi eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.