Sakli Pay Ve Tenkis Davasi

Saklı Pay ve Tenkis Davası

Görev

Saklı paylı mirasçının (altsoy, ana-baba, eş) saklı payının zedelenip zedelenmediğini hesaplamak ve aşan tasarrufları TMK m.560-571 uyarınca tenkis ettirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Davacı saklı paylı mirasçı mı? (altsoy 1/2, ana-baba 1/4, eş — m.506)
• Zedeleyen işlem ne? Vasiyet/atama mı, sağlararası bağış/devir mi?
• Ölüm tarihi ve o tarihteki tereke ve kazandırma değerleri?
• Saklı payın zedelendiği ne zaman öğrenildi? (süre için kritik)
• Lehine kazandırma yapılan kişi mirasçı mı, üçüncü kişi mi?

Denetim şeması

1. Saklı pay oranını belirle (m.505-506): yasal payın altsoyda 1/2, ana-babada 1/4, eşte zümreye göre tamamı veya 3/4'ü.
2. Tasarruf edilebilir oranı hesapla (m.505/1): tereke - saklı paylar toplamı. Hesaba esas tereke: m.507 (ölüm anı malvarlığı + eklenecek değerler + sigorta - borçlar - cenaze gideri vb.).
3. Eklenecek kazandırmaları belirle (m.564-565): denkleştirmeye tabi olanlar, mirastan feragat karşılığı alınanlar, serbestçe dönülebilir bağışlar, ölümden önceki bir yıl içindeki olağan dışı bağışlar, saklı payı bertaraf amaçlı kazandırmalar. Değerler ölüm tarihine göre (m.565/son atfı).
4. Tenkis sırası (m.570): önce ölüme bağlı tasarruflar, yetmezse sağlararası kazandırmalar en yeniden eskiye doğru orantılı indirilir.
5. İade kapsamı (m.567-568): lehine tasarruf yapılan iyiniyetliyse mevcut zenginleşme ölçüsünde iade; ayni veya nakdi tenkis seçimi (m.563).
6. Süre — hak düşürücü (m.571): öğrenmeden 1 yıl, her hâlde vasiyetlerde açılmadan, diğerlerinde ölümden 10 yıl. Ara sonuç: zedelenen miktar + tenkis oranı + dava türü (eda/def'i — tenkis def'i süreye bağlı değildir).

Çıktı modülleri

• Tenkis hesap tablosu (tereke, saklı pay, aşan kısım)
• Tenkis davası dilekçesi taslağı (HMK m.119 unsurlu)
• Süre/hak düşürücü süre uyarı notu
• Tenkis def'i alternatifi değerlendirmesi

Plugin bağlamı

Bu beceri miras-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.