Satis Ayip Zapt

Satış Sözleşmesi — Ayıptan ve Zapttan Sorumluluk

Görev

Satılanın maddi/hukuki/ekonomik ayıbı veya zaptı halinde alıcının seçimlik haklarını, gözden geçirme-ihbar yüklerini ve zamanaşımını TBK m.207 vd. çerçevesinde denetlemek; ticari satışta TTK m.23 sürelerini ayırmak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Satım konusu ne (taşınır/taşınmaz, ticari mal mı, tüketici işlemi mi)?
• Ayıp mı, zapt mı (üçüncü kişinin üstün hakkı mı)?
• Teslim tarihi ve ayıbın fark edildiği/bildirildiği tarih?
• Açık mı gizli ayıp; satıcı ayıbı biliyor/ağır kusurlu mu?

Denetim şeması

1. Ayıbın varlığı (m.219). Lüzumlu vasıfların yokluğu veya değeri/yararı azaltan eksiklik. Satıcı, ayıbı bilmese de sorumlu (m.219/2).
2. Gözden geçirme ve ihbar (m.223). Alıcı, teslimden sonra imkân bulur bulmaz gözden geçirip ayıbı uygun sürede bildirmeli; aksi halde malı kabul etmiş sayılır. Gizli ayıpta ortaya çıkınca derhal ihbar. Ticari satışta TTK m.23/c: açık ayıp 2 gün, muayene gerektiren gizli ayıp 8 gün.
3. Seçimlik haklar (m.227). Dönme (sözleşmeden), bedel indirimi, ücretsiz onarım, ayıpsız misli ile değişim; ayrıca genel hükümlere göre tazminat (m.229). Dönme aşırı ise hâkim bedel indirimine hükmedebilir (m.227/4).
4. Zapttan sorumluluk (m.214-218). Üçüncü kişi üstün hakla malı alırsa tam/kısmi zapt; alıcının davayı satıcıya ihbarı (m.215) ispat ve rücu için kritik. Tam zaptta sözleşme kendiliğinden sona erer (m.217).
5. İspat yükü. Ayıbın varlığını ve teslim anında mevcudiyetini alıcı; süresinde ihbar edildiğini de alıcı; ayıbın bilinmesine rağmen susulduğunu ileri sürense buna göre ispatlar.
6. Zamanaşımı (m.231). Teslimden itibaren 2 yıl; taşınmaz yapı eserlerinde 5 yıl. Satıcının ağır kusuru/hile varsa süre işlemez (m.231/2). Ara sonuç: hak ve süre haritası çıkar.

Çıktı modülleri

• Ayıp ihbar mektubu taslağı (tarih/içerik unsurlarıyla).
• Seçimlik hak ve süre tablosu (adi/ticari ayrımı).
• Dava dilekçesi iskeleti (talep sonucu + dayanak madde).

Plugin bağlamı

Bu beceri borclar-hukuku-ozel eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.