Sermaye Artirimi Azaltimi

Sermaye Artırımı ve Azaltımı

Görev

Sermaye işleminin türünü (artırım/azaltım, esas/kayıtlı sermaye) saptamak; gerekli kararları, nisapları, rüçhan ve alacaklı koruma adımlarını ve tescili doğru sıralamak.

Soğuk başlangıç (intake)

1. İşlem artırım mı azaltım mı; AŞ kayıtlı sermaye sisteminde mi?
2. Artırım nakdî mi, ayni mi, iç kaynaktan mı (fonların sermayeye eklenmesi)?
3. Önceki sermayenin tamamı ödendi mi (artırım ön şartı)?
4. Rüçhan hakkı sınırlanacak mı; gerekçesi var mı?
5. Azaltımda amaç (zarar kapatma / sermaye iadesi) ve alacaklı durumu ne?

Denetim şeması

1. Esas sermaye artırımı (AŞ): m.456-458; genel kurul kararı ve esas sözleşme değişikliği; mevcut payların bedellerinin tamamen ödenmiş olması kural (m.456/1, istisnalar). Nakdî/ayni artırım m.456, m.342-343 atfı.
2. Kayıtlı sermaye sistemi: tavan içinde YK kararıyla artırım m.460; halka açık olmayanlarda Bakanlık izni ve esas sözleşme yetkisi.
3. Rüçhan hakkı: m.461 — her pay sahibi yeni payları mevcut oranıyla alma hakkına sahip; sınırlama ancak haklı sebeple ve nitelikli nisapla (m.461/2), eşit işlem ilkesi.
4. İç kaynaktan artırım: m.462 (yedekler/fonlar); bilanço ve denetim raporu şartı.
5. Sermaye azaltımı: m.473-475 — alacaklılara çağrı ve alacakların temini (m.474); zarar sebebiyle azaltımda çağrı muafiyeti (m.474/3); azaltımla eşzamanlı artırım m.473/2.
6. Ltd.: artırım m.590-591 atfı (AŞ hükümleri uygulanır); azaltım m.592.
7. Tescil/ilan ve sıra: Karar → (gerekiyorsa) bilirkişi raporu/denetim → ödeme → tescil. İşlem tescille hüküm ifade eder.
8. İspat: Nisap ve ödeme belgeleri şirkette; rüçhan ihlali iddiası pay sahibince.

Çıktı modülleri

• Sermaye işlemi adım planı ve nisap tablosu.
• Genel kurul/YK karar taslağı (rüçhan, ayni değerleme notlu).
• Alacaklı çağrısı/azaltım takvimi.

Plugin bağlamı

Bu beceri sirketler-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.