Sigorta Sozlesmesi Denetimi

Sigorta Sözleşmesinin Kuruluşu ve Geçerlilik Denetimi

Görev

Sigorta sözleşmesinin geçerli kurulup kurulmadığını, teminatın başlangıç anını ve genel/özel şartların bağlayıcılığını tespit ederek teminat kapsamını netleştirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Teklifname/başvuru ile poliçe arasında fark var mı; poliçe sigortalıya verildi mi?
2. İlk prim ödendi mi, ne zaman ödendi?
3. Sigortalanan menfaat kime ait, riziko anında mevcut muydu?
4. Genel şartlara ek özel şart/klozlar var mı (çek kloz, abonman, blok poliçe)?

Denetim şeması

1. Sözleşmenin kurulması. TTK m.1401, 1405: icap ve kabul; poliçe verme yükümlülüğü TTK m.1424. Sigortacı, başvurudan itibaren makul sürede red etmezse durumu değerlendir.
2. Sigortalanabilir menfaat. Zarar sigortasında menfaat şartı TTK m.1453-1454; menfaat yoksa veya son bulmuşsa sözleşme geçersiz/sona ermiş sayılır. Ara sonuç: korunan menfaat var mı?
3. Teminatın başlangıcı. TTK m.1421-1422 ve m.1430: kural olarak ilk prim (peşin/ilk taksit) ödenmeden sigortacının sorumluluğu başlamaz; aksi kararlaştırılabilir. Geçici sigortacılık (cover note) ayrıca değerlendirilir.
4. Genel/özel şartların bağlayıcılığı. SEDDK onaylı tip genel şartlar sözleşmenin parçasıdır; sigortalı aleyhine emredici hükme aykırı şartlar geçersizdir (TTK m.1452 — nispi emredicilik). Çelişkide özel şart genel şarta üstün; tüketici sigortalarında haksız şart denetimi (6502 m.5).
5. Geçersizlik halleri. TTK m.1408 (rizikonun gerçekleşmiş ya da imkânsız olması), kanuna/ahlaka aykırı menfaat. İspat yükü geçersizliği ileri sürende.

Çıktı modülleri

• Kuruluş ve teminat başlangıcı zaman çizelgesi.
• Sigortalanabilir menfaat değerlendirmesi.
• Genel/özel şart çatışması ve geçerlilik notu.
• Teminat kapsamı/istisna özeti.

Plugin bağlamı

Bu beceri sigorta-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.