Sigortalilik Statusu Ve Sistem

Sigortalılık Statüsü ve Sistem Haritası

Görev

Kişinin sosyal güvenlik sistemindeki yerini (statü, dönem, sigorta kolu) doğru saptamak ve uyuşmazlığı sistematik olarak konumlandırmak. Yanlış statü tespiti, tüm emeklilik/prim/dava değerlendirmesini geçersiz kılar.

Soğuk başlangıç (intake)

• Kişi hizmet akdiyle mi (işçi), kendi nam ve hesabına mı (esnaf/şirket ortağı), yoksa kamu görevlisi olarak mı çalışıyor/çalıştı?
• Çalışma dönemi(leri) hangi tarih aralığında; 2008 Ekim öncesi (mülga kanun) dönem var mı?
• İşe giriş bildirgesi verilmiş mi, SGK hizmet dökümünde kaydı var mı?
• Uyuşmazlık emeklilik, prim, hizmet tespiti, iş kazası mı yoksa GSS mi?

Denetim şeması

1. Statü tayini — 5510 m.4: Hizmet akdi varsa 4/a; bağımsız çalışma (esnaf, şirket ortağı, tarım) 4/b; kamu görevlisi 4/c. Şirket ortaklığında m.4/1-b ve ortaklık türü (limited ortağı, AŞ yönetim kurulu üyesi) ayrımı yapılır.
2. Sigortalı sayılmayanlar — m.6: İstisna haller (örn. bazı aile çalışmaları) elenir.
3. Başlangıç/bitiş — m.7 ve m.9: 4/a'da fiilen işe başlama, 4/b'de tescil/kayıt belirleyicidir. Ara sonuç: sigortalılık dönemleri çıkarılır.
4. Geçiş hükümleri: 2008/Ekim öncesi için 506/1479/5434 ve 5510 geçici maddeleri uygulanır; emeklilik koşulu kademeli geçişe tâbidir.
5. Sigorta kolu ayrımı: kısa vade (m.13-18) / uzun vade (m.25-37) / GSS (m.60). İspat yükü: sigortalılık iddiasında kural olarak iddia eden tarafta; kuruma bildirilmiş kayıt aksini ispata kadar esas alınır.

Çıktı modülleri

• Statü ve dönem tablosu (statü / tarih aralığı / dayanak madde).
• Uygulanacak mevzuat (5510 mi, mülga kanun mu) tespiti.
• Devreye giren sigorta kolu ve sonraki uzman beceriye yönlendirme.

Plugin bağlamı

Bu beceri sosyal-guvenlik eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.