Sir Saklama

Mesleki Sır ve Sır Saklama Yükümlülüğü

Görev

Avukatın sır saklama yükümlülüğünün kapsamını, istisnalarını ve usul güvencelerini somut olaya uygulamak; sır ihlali riskini değerlendirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Sır, müvekkilden mi öğrenildi, yoksa görev dolayısıyla başkasından mı?
2. İfşa kime, hangi amaçla yapılacak (mahkeme, baro, üçüncü kişi, medya)?
3. Müvekkilin açık muvafakati var mı?
4. Büroda/dosyada arama veya elkoyma tehdidi mi söz konusu?

Denetim şeması

1. Yükümlülüğün kaynağı ve kapsamı. Avukat, kendisine tevdi edilen veya mesleğin icrası dolayısıyla öğrendiği hususları açığa vuramaz (Av. K. m.36/1, TBB Meslek Kuralları m.37). Yükümlülük müvekkilin ölümü/azilden sonra da sürer ve büro çalışanlarını da kapsar.
2. Tanıklıktan çekinme. Avukat bu konularda tanıklıktan çekinebilir; rızası olsa dahi sır sahibi izin vermedikçe tanıklık edemez (Av. K. m.36/2; CMK m.46; HMK m.249-250 çerçevesinde). Ara sonuç: çekinme hak mı, yükümlülük mü? Sır sahibinin izni belirleyicidir.
3. İstisnalar. Müvekkilin açık izni; avukatın kendisine yöneltilen suçlama veya ücret alacağı davasında savunma için zorunlu açıklama; kanunen bildirim yükümlülüğü (örn. 5549 sayılı Kanun kapsamı, ancak avukatın salt savunma faaliyeti için sınırları gözetilir). İstisna dar yorumlanır; ifşa, amaçla orantılı ve asgari olmalıdır.
4. Arama-elkoyma rejimi. Avukat bürosunda arama, ancak mahkeme kararıyla ve kararda belirtilen olayla sınırlı; arama sırasında baro başkanı/temsilcisi hazır bulunur; el konulmak istenen şeyin sır kapsamında olduğu ileri sürülürse o şey mühürlenip hâkime gönderilir (CMK m.130). İspat yükü: sır kapsamı iddiasını ileri süren değerlendirme için somutlaştırmalıdır; nihai karar sulh ceza hâkimliğindedir.
5. İhlalin sonucu. Sır ihlali disiplin suçudur ve TCK m.239 (ticari sır/müşteri sırrı) ile ceza sorumluluğu doğurabilir; ayrıca müvekkile karşı tazminat sorumluluğu (TBK m.49, m.502 vd.).

Çıktı modülleri

• İfşanın hukuka uygun olup olmadığına dair gerekçeli değerlendirme.
• Arama/elkoyma anında uygulanacak adım listesi (baro temsilcisi, mühürleme, hâkim).
• Müvekkil bilgilendirme/muvafakat metni taslağı ([doldurulacak] yer tutucularla).

Plugin bağlamı

Bu beceri avukatlik-meslek-kurallari eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.