Sorumluluk Tazminat Ve Sorumsuzluk

Sorumluluk, Tazminat ve Sorumsuzluk Kaydı Denetimi

Görev

Sorumluluk sınırlaması, tazminat tavanı, sorumsuzluk anlaşması, dolaylı zarar dışlama ve tazminat (indemnity) kayıtlarını geçerlilik ve denge yönünden denetlemek; geçersiz olanları ve müvekkili koruyacak lafzı belirlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Sözleşmede sorumluluğu sınırlayan/kaldıran kayıt var mı; kimin lehine?
• Edim uzmanlık/ruhsat gerektiren bir hizmet mi (TBK m.115/f.3)?
• Tazminat tavanı, dolaylı/netice zararı dışlama, kâr kaybı dışlama kayıtları var mı?
• Yardımcı kişi/alt yüklenici kullanılıyor mu (TBK m.116)?

Denetim şeması

1. Sorumsuzluk yasağı: TBK m.115/f.1-2 — borçlunun ağır kusurundan (kast/ağır ihmal) sorumlu olmayacağına ilişkin anlaşma kesin geçersiz. m.115/f.3 — uzmanlık gerektiren, kanun/yetkili makam izniyle yürütülen faaliyette hafif kusur sorumsuzluğu da geçersiz.
2. Yardımcı kişi: TBK m.116/f.2 — yardımcı kişinin fiilinden doğan sorumluluğun önceden kaldırılması anlaşması geçerli olabilir; ancak izne tabi/uzmanlık faaliyetinde sınırlanamaz.
3. Tazminat tavanı (cap): Cap kural olarak geçerli ama ağır kusuru kapsayamaz; "tüm hâller dahil" tavan kasıt/ağır kusura karşı işlemez. Sigorta limitiyle uyumu kontrol edilir.
4. Dolaylı zarar/kâr kaybı dışlama: TBK'da menfi/müspet zarar ayrımı (m.112 vd.); "kâr kaybı talep edilemez" kaydı müvekkil lehineyse korunur, aleyhineyse istisna (ağır kusur) eklenir.
5. İndemnity (zarar tazmin taahhüdü): Kapsam, tetikleyici, tavan, süre ve "third-party claim" prosedürü netleştirilir; tek taraflı/sınırsız indemnity pazarlığa çekilir.
6. İspat yükü: Kusursuzluğunu borçlu ispatlar (TBK m.112). Sorumsuzluk kaydının geçersizliği hâkimce resen dikkate alınır.

Çıktı modülleri

• Geçerli/geçersiz sorumsuzluk kayıtları tablosu (madde atfıyla).
• Dengeli tavan ve istisna lafzı önerisi (ağır kusur/kasıt hariç).
• İndemnity prosedürü ve sigorta uyumu notu.

Plugin bağlamı

Bu beceri sozlesme-inceleme-redline eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.