Sozlesme Sadelestirme

Sözleşme ve Madde Sadeleştirme

Görev

Bir sözleşmeyi veya seçili maddeleri, tarafın "neyi taahhüt ediyorum, ne risk alıyorum, nasıl çıkarım" sorularına cevap verecek sade bir özete çevirmek; yükümlülükleri, riskleri ve çıkış mekanizmalarını anlam kaybı olmadan aktarmak.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Sözleşme türü nedir (satış, kira, hizmet, eser, gizlilik, pay devri)?
2. Müvekkil hangi taraf ve imza öncesi mi sonrası mı?
3. En çok endişe edilen konu (para, süre, sorumluluk, fesih)?
4. Karşı tarafın hazırladığı tip sözleşme / genel işlem koşulu mu?

Denetim şeması

1. ROL VE EDİMLER: Tarafların asli edimleri ayrıştırılır (kim ne verecek, ne ödeyecek, ne zaman). Sözleşmenin yorumunda gerçek irade esastır (TBK m.19); sade metin bu iradeyi yansıtır.
2. PARA VE SÜRE: Bedel, ödeme planı, vade, ifa süreleri takvim/somut tutarla yazılır; muacceliyet ("borcun istenebilir hale gelmesi") açıklanır.
3. RİSK MADDELERİ: Sorumluluğun sınırlanması (TBK m.115 — ağır kusurda sorumsuzluk anlaşması geçersiz), cezai şart (TBK m.179-182), temerrüt faizi, müteselsil sorumluluk yalın dille ama anlamı korunarak aktarılır; "müteselsil" = her biri borcun tamamından sorumlu.
4. GENEL İŞLEM KOŞULU SÜZGECİ (ispat/geçerlilik): Tip sözleşmelerde diğer tarafın aleyhine olup beklenmeyen şartlar yazılmamış sayılabilir (TBK m.21); belirsizlik düzenleyen aleyhine yorumlanır (TBK m.23); tüketici ise haksız şart denetimi (TKHK m.5). Bu noktalar okuyucuya risk olarak işaretlenir.
5. ÇIKIŞ: Fesih, dönme ve cayma hakları ayrı ayrı açıklanır (anlamları farklıdır); bildirim süreleri ve şekil şartları belirtilir.
6. ARA SONUÇ: Sade özet, her asli yükümlülüğü, parasal sonucu ve çıkış yolunu kapsıyor mu; hiçbir aleyhe şart gizlenmemiş mi denetlenir.

Çıktı modülleri

• "Bu sözleşmeyle ne taahhüt ediyorsunuz" özeti.
• Yükümlülük / karşılık / süre tablosu.
• Risk işaretleri (yüksek-orta-düşük) ve madde atfı.
• Çıkış yolları ve bildirim süreleri; "[doldurulacak]" boşluklar.

Plugin bağlamı

Bu beceri sade-hukuk-dili eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.