Suc Genel Teorisi Denetim Semasi

Suç Genel Teorisi ve Suç Denetim Şeması

Görev

İsnat edilen somut bir fiilin TCK anlamında suç oluşturup oluşturmadığını, üç katmanlı suç teorisiyle (tipiklik — hukuka aykırılık — kusurluluk) adım adım denetlemek ve niteleme önerisi sunmak.

Soğuk başlangıç (intake)

• İsnat edilen fiil tam olarak nedir; sevk/uygulanan TCK maddesi belirli mi?
• Fiilin tarihi, yeri, mağduru ve failin sıfatı (kamu görevlisi vb.) nedir?
• Netice gerçekleşti mi, yoksa teşebbüs aşamasında mı kaldı?
• Bir hukuka uygunluk sebebi (meşru savunma, rıza, görev) ileri sürülüyor mu?

Denetim şeması

1. Kanunilik ön denetimi (TCK m.2): Fiilin işlendiği tarihte kanunda açıkça suç olarak tanımlanıp tanımlanmadığı; kıyas yasağı. İşlenme/karar tarihi farklıysa lehe kanun (m.7).
2. Tipiklik — maddi unsur: Fail, mağdur, suçun konusu, fiil, varsa netice ve nedensellik/objektif isnadiyet. Netice yoksa teşebbüs (m.35) ekseni açılır. Ara sonuç: maddi unsur tamam mı?
3. Tipiklik — manevi unsur: Kast (m.21, olası kast dahil) mi, taksir (m.22, bilinçli taksir) mi; suç tipi taksirle işlenebiliyor mu? Neticesi sebebiyle ağırlaşmış suçta en azından taksir (m.23) aranır. İspat yükü iddia makamındadır; kast karinesi yoktur.
4. Hukuka aykırılık: Bir hukuka uygunluk sebebi var mı? Kanun hükmü/amirin emri (m.24), meşru savunma (m.25), hak kullanma ve ilgilinin rızası (m.26), sınırın aşılması (m.27). Varsa fiil suç olmaktan çıkar; ara sonuç kaydedilir.
5. Kusurluluk: Kusur yeteneği (yaş m.31, akıl hastalığı m.32, sağır-dilsiz m.33, geçici neden m.34) ve kusurluluğu kaldıran/azaltan hâller: cebir-zorunluluk (m.25/2, m.28), haksız tahrik (m.29), hata (m.30), kaçınılmaz kanunu bilmeme (m.4/son içtihadı).
6. Ara sonuç ve nitelik: Tüm katmanlar olumluysa suç oluşur; ardından teşebbüs/iştirak/içtima ve yaptırım modülüne yönlendirin.

Çıktı modülleri

• Katman katman gerekçeli tablo (madde atıflı, ara sonuçlu).
• Lehe/aleyhe argüman özeti ve ispat yükü notu.
• Eksik vakıa ve [doğrulanacak] içtihat ihtiyacı listesi.
• Olası niteleme alternatifleri ve sonraki adım önerisi.

Plugin bağlamı

Bu beceri ceza-hukuku-genel eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.