Surecler Ve Zamanasimi

Süreler, Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler

Görev

Tüketici dosyasındaki tüm süreleri (ayıp zamanaşımı, cayma, başvuru, itiraz, dava açma) somut tarihlerle hesaplamak, hak kaybı riskini erkenden işaretlemek ve takvim çıkarmak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Olayın kritik tarihleri neler (sözleşme, teslim/ifa, ayıbın fark edilmesi, ödeme, bildirim)?
• Hangi talep söz konusu (ayıp, cayma, iade, hakem heyeti/dava)?
• Daha önce başvuru/ihtar yapıldı mı; varsa tarihleri?
• Karşı tarafın hile/ağır kusuru iddiası var mı (süreyi etkiler)?

Denetim şeması

1. Ayıp zamanaşımı (TKHK m.12, m.16): Maldaki ayıpta kural iki yıl, konut/tatil amaçlı taşınmazda beş yıl; hizmet ayıbında iki yıl. Ağır kusur veya hile ile gizlenen ayıpta süre işlemez (m.12/3). Süre teslim/ifa tarihinden başlar.
2. Cayma süreleri: Mesafeli ve kapıdan satışta 14 gün; eksik ön bilgilendirmede süre uzar. Tüketici kredisinde cayma 14 gün (m.24). Sürelerin başlangıç günü (teslim/sözleşme) doğru saptanmalı; son gün resmî tatile gelirse takip eden iş gününe uzar.
3. Hakem heyeti ve dava: Hakem heyetine başvuru için TKHK'da özel hak düşürücü süre öngörülmemiştir; ancak talebin esasına ilişkin zamanaşımı (ör. ayıpta iki yıl, genel alacaklarda TBK m.146/147 süreleri) işlemeye devam eder. Hakem heyeti kararına karşı itiraz/tüketici mahkemesine başvuru süresi tebliğden itibaren on beş gündür (m.70).
4. Genel zamanaşımı yedeklemesi: TKHK'da süre yoksa TBK genel zamanaşımı (kural on yıl, TBK m.146; bazı periyodik edimlerde beş yıl, m.147) uygulanır.
5. Zamanaşımının kesilmesi/durması: İhtar, dava, icra takibi, borç ikrarı gibi sebeplerle kesilme (TBK m.154) değerlendirilir.
6. Ara sonuç: Hangi süre hangi tarihte doluyor, en yakın kritik tarih ne, hangi adım hemen atılmalı?

Çıktı modülleri

• Süre/zamanaşımı takvim tablosu (tarih bazlı).
• Hak kaybı erken uyarı listesi.
• Süre kesme/durdurma stratejisi notu.

Plugin bağlamı

Bu beceri tuketici-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.