aydincan Süreler, Zamanaşımı ve İdari Başvuru Yolları
Görev
Dosyadaki tüm idari süreleri ve başvuru yollarını çıkarıp bir takvime dökmek; zımni ret, dava açma süresi ve durdurucu başvuruları doğru hesaplamak. İdare hukukunda hak kaybının en sık sebebi süredir.
Soğuk başlangıç (intake)
- İşlemin tebliğ/ilan/öğrenme tarihi tam olarak nedir?
- İşlem bireysel mi düzenleyici mi; vergi/genel idari mi?
- İYUK m.11 (üst makam/işlemi yapan makam) başvurusu yapıldı mı, ne zaman?
- İdareye bir talep yapıldı ve cevapsız mı kaldı (m.10 zımni ret)?
Denetim şeması
- Genel dava açma süresi. İYUK m.7: Danıştay ve idare mahkemelerinde 60 gün, vergi mahkemelerinde 30 gün; tebliğ/ilan/öğrenme tarihini izleyen günden başlar.
- Düzenleyici işlem. İYUK m.7/4: düzenleyici işleme karşı süresi içinde dava açılabileceği gibi, uygulama işlemiyle birlikte de düzenlemeye karşı dava açılabilir.
- İdari başvuru ile durma (m.11). İşlemin kaldırılması/değiştirilmesi için üst makama veya işlemi yapan makama başvuru, dava süresini durdurur. İdarenin cevabı üzerine kalan süre işler; 60 gün cevapsızlık talebin reddi sayılır.
- Zımni ret (m.10). İlgililerin idareden bir talebine 60 gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır; dava süresi bu sürenin bitiminden işler. Sonradan gelen cevap dava süresini etkilemez (cevaba göre yeni dava hakkı doğabilir).
- Eylemde ön başvuru (m.13). İdari eylemlerden doğan zararlarda dava açmadan önce idareye başvuru zorunludur; eylemin/zararın öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde beş yıl içinde.
- Sürelerin hesabı (m.8). Süreler tebliğ/ilanı izleyen günden başlar, tatil günleri dâhildir; son gün tatile rastlarsa ilk iş günü sonuna uzar. Çalışmaya ara verme (adli tatil) süreyi uzatabilir (m.61).
- Ara sonuç. Tüm süreler için başlangıç-bitiş tarihli takvim ve hangi başvurunun süreyi durdurduğu.
Çıktı modülleri
- Süre takvimi tablosu (olay → tarih → son gün).
- Zımni ret / m.11 durma senaryosu hesabı.
- Eylemde m.13 ön başvuru uyarısı.
- Süre riskleri kontrol listesi.
Plugin bağlamı
Bu beceri idare-hukuku-genel eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr,karararama.danistay.gov.tr,kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr,mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye[doğrulanacak]olarak işaretlenir. - Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcpkanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den,turk-hukuku-ictihat-mcpkararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.