Sureler Ve Zamanasimi

Süreler ve Zamanaşımı

Görev

Dosyadaki bütün süreleri (hak düşürücü, zamanaşımı, idari başvuru, dava açma) doğru madde dayanağıyla çıkarmak ve hak kaybı riskini önceden işaretlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Uyuşmazlık türü nedir (hizmet tespiti, prim, rücu, gelir testi, aylık)?
• Hangi tarihte işlem/olay gerçekleşti, hangi tarihte tebliğ edildi?
• Daha önce idari başvuru/itiraz yapıldı mı; tarihleri nedir?
• Süreyi durduran/kesen bir işlem (başvuru, kısmi ödeme) var mı?

Denetim şeması

1. Hizmet tespitinde hak düşürücü süre: 5510 m.86/9 — hizmetin geçtiği yılın sonundan 5 yıl; işverence kuruma belge verilmişse süre işlemez (istisna mutlaka denetlenir).
2. Kurum alacaklarında zamanaşımı — m.93: Prim ve diğer Kurum alacaklarında 10 yıllık zamanaşımı; başlangıç ve kesilme/durma halleri kontrol edilir.
3. İdari başvuru süreleri — 5510 m.101 / 7036 m.4: Kurum işlemine itiraz ve sonrasında dava açma süresi; zımni red anı esas alınır.
4. Rücu ve tazminatta zamanaşımı: Haksız fiile dayalı rücuda TBK m.72 (haksız fiil zamanaşımı) ve özel hükümler birlikte; başlangıç anı içtihatla belirlenir [doğrulanacak].
5. Aylık/gelir taleplerinde geçmişe yönelik istemler: Ödenmemiş aylıkların geriye doğru istenebileceği süreler m.97 çerçevesinde değerlendirilir. Ara sonuç: süre takvimi ve risk işareti. İspat: tebliğ, başvuru ve ödeme tarih belgeleri.

Çıktı modülleri

• Süre takvimi tablosu (olay / dayanak madde / başlangıç / bitiş / durum).
• Acil/yaklaşan süre uyarı listesi.
• Süreyi koruyucu işlem önerileri (başvuru, ihtarname, dava).

Plugin bağlamı

Bu beceri sosyal-guvenlik eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.