Sureler Ve Zamanasimi

Süreler ve Zamanaşımı

Görev

Dosyadaki tüm süreleri (zamanaşımı + usul süreleri) ilk günden doğru hesaplayıp bir takvime bağlamak; resen dikkate alınan zamanaşımı savunmasını kaçırmamak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Kabahatin işlendiği/tamamlandığı tarih nedir?
• İdari yaptırım kararı ne zaman verildi, ne zaman tebliğ edildi?
• Ceza maktu mu nispi mi, tutarı ne (zamanaşımı süresi tutara bağlı)?
• Süreyi durduran/kesen bir işlem (dava, tebligat, ödeme) var mı?

Denetim şeması

1. Soruşturma zamanaşımı (5326 m.20): İdari para cezasını gerektiren kabahatlerde, ceza miktarına göre kademeli süreler (örn. düşük tutarlarda kısa, yüksek tutarlarda daha uzun) öngörülür; süre fiilin işlenmesiyle (kabahat sonuçlu ise sonuçtan) başlar. Bu süre içinde karar verilip ilgiliye tebliğ edilmezse ceza verilemez. Süreleri madde metniyle birebir kontrol et.
2. Yerine getirme (infaz) zamanaşımı (5326 m.21): Kesinleşen idari para cezası, ceza miktarına göre belirlenen süre içinde tahsil edilmezse infaz edilemez. Süre kesinleşmeyle başlar.
3. Başvuru süresi (5326 m.27/1): Tebliğ/tefhimden itibaren 15 gün; hak düşürücü.
4. İtiraz süresi (5326 m.29): Hâkimlik kararının tebliğinden 7 gün.
5. Peşin ödeme süresi (5326 m.17/6): Tebliğden itibaren süresinde ödemede 1/4 indirim; süreyi kaçırmamak için takvime işle.
6. Durma/kesilme: Lehe kanun (5326 m.5 → TCK m.7) ve özel kanunlardaki özel süreler gözden geçirilir; süre hesabında tebligatın geçerliliği (7201) belirleyicidir.

Zamanaşımı, hak düşürücü süreden farklı olarak esasa ilişkindir ve resen incelenir; başvuru/itirazda öncelikle ileri sürülür.

Çıktı modülleri

• Süre takvimi tablosu (zamanaşımı + usul süreleri, son günleriyle).
• Zamanaşımı savunması notu.
• Risk uyarısı (yaklaşan/geçen süreler).

Plugin bağlamı

Bu beceri kabahatler-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.