Sureler Zamanasimi

Süreler ve Zamanaşımı

Görev

E-ticaret olayında süreye bağlı hakları ve risklerini tek tabloda toplamak; süre başlangıçları, hak düşürücü süreler ve zamanaşımlarını doğru hesaplayarak kayıp önlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Olayın türü ne (cayma, ayıp, ticari ileti, idari ceza, tazminat)?
• Sürelerin başladığı tetikleyici olay tarihleri neler (teslim, tebliğ, öğrenme)?
• Tüketici mi tacir mi (sürelerin hesabı değişir)?
• Süre durduran/kesilten bir başvuru yapıldı mı?

Denetim şeması

1. Cayma hakkı: tüketici 14 gün içinde cayar; süre malda teslimden, hizmette sözleşme tarihinden işler. Ön bilgilendirme yapılmamışsa süre Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği uyarınca uzar.
2. İade/teyit süreleri: cayma sonrası satıcı bedeli 14 gün içinde iade eder; ticari iletide ret bildirimi 3 iş günü içinde uygulanır; sipariş teyidi gecikmeksizin yapılır (6563 m.5).
3. Ayıp ve tüketici alacağı: ayıp ihbarı ve 6502 m.12 kapsamındaki zamanaşımı (kural olarak iki yıl, gizli ayıpta ihbar yükü) somut mala göre belirlenir.
4. Sözleşme/haksız fiil: TBK genel zamanaşımı m.146 (on yıl) ve TBK m.147 özel süreler; haksız fiilde TBK m.72 (öğrenmeden iki, her halde on yıl); ticari işlerde TTK özel süreleri kontrol edilir.
5. İdari yaptırım: idari para cezasına karşı dava açma süresi 2577 sayılı İYUK'a göre işler; KVKK Kurul kararı için süre ayrıca hesaplanır.
6. Durma/kesilme: arabuluculuk başvurusu zamanaşımını durdurur; başvuru ve dava tarihleri kayıt altına alınır. İspat yükü: süre içinde başvuruyu yapan taraf ispatlar.

Çıktı modülleri

• Süre takvimi (tetikleyici-süre-son gün).
• Zamanaşımı/hak düşürücü süre uyarı listesi.
• Süre koruma (başvuru/ihtar) önerisi.

Plugin bağlamı

Bu beceri e-ticaret-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.