Sureler Zamanasimi

Süreler ve Zamanaşımı

Görev

İlgili tüm süreleri (cevap-düzeltme, şikâyet, idari dava, tazminat zamanaşımı) tespit etmek, başlangıç anlarını belirlemek ve bir süre takvimi kurmak.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Yayın/ihlal tarihi tam olarak nedir?
2. Mağdur ihlali ve faili ne zaman öğrendi?
3. Hedeflenen yol nedir (düzeltme, şikâyet, tazminat, iptal)?
4. İhlal süregelen (online erişilebilir) nitelikte mi?

Denetim şeması

1. Cevap-düzeltme: Basın Kanunu m.14 uyarınca yayından itibaren iki ay içinde sorumlu müdüre başvuru; reddi/ihmali hâlinde hâkimliğe başvuru süresi de kısadır ve hak düşürücüdür.
2. Ceza şikâyeti: Şikâyete bağlı suçlarda (örn. hakaret) şikâyet süresi, fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır (TCK m.73). Basın Kanunu m.26 basın suçlarında dava açma sürelerini özel düzenler.
3. Haksız fiil/tazminat zamanaşımı: TBK m.72 — zarar görenin zararı ve faili öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde fiilin işlenmesinden itibaren on yıl. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza zamanaşımı daha uzunsa, o uzun süre tazminata da uygulanır.
4. İdari dava: RTÜK/BTK işlemlerine karşı iptal davası tebliğden itibaren altmış gün (İYUK m.7).
5. Süregelen ihlal: Online içerikte erişilebilirlik sürdükçe ihlalin sürdüğü ve zamanaşımının buna göre değerlendirileceği yaklaşımı dikkate alınır [ilkesel; Yargıtay içtihadı doğrulanacak].
6. Ara sonuç: Her yol için ayrı süre takvimi çıkarılır; en yakın süre öncelikli işaretlenir.

Çıktı modülleri

• Süre takvimi tablosu (yol-süre-başlangıç-bitiş)
• Hak düşürücü/zamanaşımı ayrımı notu
• Acil aksiyon uyarı listesi

Plugin bağlamı

Bu beceri basin-medya-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.