aydincan Süreler ve Zamanaşımı
Görev
İSG dosyasındaki tüm süre ve zamanaşımlarını eksiksiz tespit etmek, başlangıç anlarını doğru belirlemek ve hak düşürücü riskleri uyarmak.
Soğuk başlangıç (intake)
- Olay/kaza tarihi, zararın/maluliyetin öğrenildiği tarih (zamanaşımı başlangıcı için kritik)?
- İdari ceza/karar tebliğ tarihi?
- Bildirimler (SGK, kolluk) ne zaman yapıldı?
- Ceza yargılaması varsa fiilin tarihi ve suç tipi?
Denetim şeması
- İş kazası tazminatı zamanaşımı: İşçinin/hak sahiplerinin işverene karşı tazminat talebi sözleşmeye dayalı olduğundan kural olarak on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146); bedensel zararda zararın gelişimi ve maluliyetin kesinleşmesi başlangıcı etkiler. Ceza zamanaşımının daha uzun olduğu hallerde uzamış (ceza) zamanaşımı uygulanabilir (TBK m.72/1 son cümle). Güncel içtihatla doğrula.
- SGK rücu zamanaşımı: Halefiyet/rücuun niteliğine göre belirlenir; başlangıç ve süre için karararama.yargitay.gov.tr içtihadını
[doğrulanacak]olarak teyit et, bellekten süre verme. - İdari para cezasına itiraz (5326 m.27): Tebliğden itibaren on beş gün; sulh ceza kararına itiraz da kısa süreli. Kabahat için soruşturma ve yerine getirme zamanaşımları (5326 m.20) ayrıca işler.
- Bildirim süreleri: İş kazasının SGK'ya bildirimi kazadan sonraki üç iş günü içinde (5510 m.13/2); gecikme idari ceza ve rücu sonucu doğurur.
- Ceza zamanaşımı: TCK m.66 dava zamanaşımı suç tipine göre. Ara sonuç: Her süreyi başlangıç anı + süre + bitiş tarihiyle tablola; en yakın tarihi öne çıkar.
Çıktı modülleri
- Süre/zamanaşımı takvimi (başlangıç-süre-bitiş).
- Hak düşürücü/itiraz süreleri uyarı listesi.
- Doğrulanacak içtihat süreleri için kaynak notu.
Plugin bağlamı
Bu beceri is-sagligi-guvenligi eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr,karararama.danistay.gov.tr,kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr,mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye[doğrulanacak]olarak işaretlenir. - Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcpkanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den,turk-hukuku-ictihat-mcpkararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.