Sureler Zamanasimi Eski Hale Getirme

Süreler, Zamanaşımı ve Eski Hale Getirme

Görev

Ceza muhakemesinde işleyen tüm süreleri (zamanaşımı, kanun yolu, usul süreleri) hesaplamak; süre kaçırma riskini ve eski hale getirme imkânını değerlendirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Suç tarihi ve suçun cezası nedir (zamanaşımı için)?
• Hangi usul/kanun yolu süresi söz konusu, başlangıç tarihi ne?
• Kişi tutuklu mu (denetim süreleri için)?
• Süre kaçırıldıysa kusursuz bir engel var mıydı?
• Şikâyete bağlı suç mu (TCK m.73 altı aylık süre)?

Denetim şeması

1. Dava zamanaşımı. Suçun gerektirdiği cezaya göre TCK m.66'da süreler belirlenir; süre suçun işlendiği günden işler (m.66/6). Kesen ve durduran sebepler m.67'de düzenlenir; kesilmeden sonra süre yeniden işler, ancak en fazla yarısına kadar uzar.
2. Ceza zamanaşımı. Kesinleşen cezanın infaz edilememesi halindeki süreler TCK m.68'de gösterilir.
3. Şikâyet süresi. Şikâyete bağlı suçlarda fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren 6 ay (TCK m.73); geçerse soruşturma/kovuşturma şartı düşer.
4. Kanun yolu süreleri. İtiraz 7 gün (CMK m.268), istinaf 7 gün (m.273), temyiz 15 gün (m.291); başlangıç tefhim, yoklukta tebliğdir. Süreler gün olarak hesaplanır, tatil günü sonaysa ertesi iş gününe uzar (m.39).
5. Eski hale getirme. Kusuru olmaksızın süreyi geçiren kişi, engelin kalkmasından itibaren 7 gün içinde eski hale getirme isteyebilir; istem, süreye uyulduğunda yapılması gereken işlemle birlikte sunulur (CMK m.40-42).
6. Ara sonuç. Süre hâlâ işliyorsa hemen işlem yapılır; kaçırılmışsa eski hale getirme koşulları (kusursuzluk + 7 gün) denetlenir.

Çıktı modülleri

• Süre takvimi tablosu (zamanaşımı + kanun yolu + denetim süreleri).
• Zamanaşımı hesabı ve kesen/duran sebep notu.
• Eski hale getirme dilekçesi taslağı (m.40-42 dayanaklı).
• Kritik son tarih uyarısı.

Plugin bağlamı

Bu beceri ceza-muhakemesi eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.