Sureler Zamanasimi Sikayet

Süreler, Zamanaşımı ve Şikâyet

Görev

Suç bazında dava/ceza zamanaşımını, şikâyete bağlılığı ve süresini, uzlaştırma ve önödeme kapsamını belirleyerek usuli zamanaşımı risklerini önceden tespit etmek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Suç tipi ve uygulanacak fıkra (cezanın üst sınırı) nedir?
• Suç ne zaman işlendi (kesintisiz/zincirleme suçta sona erme tarihi)?
• Suç şikâyete bağlı mı; mağdur fiili ve faili ne zaman öğrendi?
• Daha önce kesen/durduran bir işlem (iddianame, savunma alınması) yapıldı mı?

Denetim şeması

1. Dava zamanaşımı (TCK m.66): Suçun gerektirdiği cezanın üst sınırına göre kademeli süreler (örn. beş yıldan fazla olmayan hapis için 8 yıl, vb.). Çocuklarda süreler indirilir (m.66/2). Başlangıç m.66/6 (tamamlanma/sona erme/netice anı).
2. Zamanaşımını kesen/durduran haller (TCK m.67): Şüphelinin sorgusu, iddianame düzenlenmesi, mahkûmiyet kararı gibi işlemler keser; kesilmeden sonra süre yeniden işler ancak yarısından fazla uzayamaz (m.67/4). Durma sebepleri (izin/karar bekleme) ayrıca değerlendirilir.
3. Şikâyet (TCK m.73): Şikâyete bağlı suçlarda fiili ve faili öğrenmeden itibaren 6 ay içinde şikâyet; süre geçerse soruşturma yapılamaz. Şikâyetten vazgeçme davayı/cezayı düşürür (kabul şartıyla). Birden çok mağdur/fail halinde bölünebilirlik kuralları.
4. Hangi suçlar şikâyete bağlı: Basit yaralama (TCK m.86/2), hakaret (m.131, kamu görevlisine görevden dolayı hariç), tehdit değil ama bazı malvarlığı suçlarında akrabalık hali (m.167) gibi. Her tip için madde metnini teyit et.
5. Uzlaştırma ve önödeme: Uzlaştırma kapsamındaki suçlar CMK m.253-254 listesine göre belirlenir (şikâyete bağlı suçlar ve sayılan bazı suçlar); önödeme TCK m.75 kapsamındaki hafif suçlarda. Bunlar zamanaşımından ayrı süreçlerdir.
6. Ceza zamanaşımı (TCK m.68) ve ara sonuç: Kesinleşmiş cezanın infaz edilebilirliği için süreler. Olayda dava açma/şikâyet/zamanaşımı son tarihlerini takvimle ve riskli tarihleri işaretle.

Çıktı modülleri

• Zamanaşımı ve şikâyet takvimi (suç, başlangıç tarihi, son tarih, kesen işlemler).
• Şikâyete bağlılık ve uzlaştırma/önödeme uygunluk tablosu.
• Riskli tarih uyarıları ve gerekli işlem listesi.

Plugin bağlamı

Bu beceri ceza-hukuku-ozel eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.