Tahkim Sozlesmesi Gecerlilik

Tahkim Sözleşmesi ve Geçerlilik Denetimi

Görev

Tahkim iradesinin geçerli, yazılı ve kapsam bakımından yeterli olup olmadığını altlamak; hem mevcut bir klozu denetlemek hem de yeni bir tahkim şartı kaleme almak. Geçersiz veya patolojik kloz tüm tahkim sürecini riske atar.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Tahkim anlaşmasının metni nedir, asıl sözleşmenin içinde mi ayrı belge mi?
2. Yabancılık unsuru var mı (iç tahkim/MTK ayrımı için)?
3. Tahkim yeri, dili, hakem sayısı ve uygulanacak kurum kuralları belirlenmiş mi?
4. Karşı taraf tahkim itirazında mı bulunuyor yoksa tahkime mi gidiliyor?

Denetim şeması

1. Yazılılık: İç tahkimde HMK m.412/3, MTK'da MTK m.4/2 — yazılı şekil şarttır; tahkim şartı içeren belgeye atıf yapan sözleşme de geçerli sayılır.
2. İrade ve elverişlilik: Konunun tahkime elverişliliği (HMK m.408 / MTK m.1) ve tarafların ehliyeti denetlenir; emredici alanlar dışlanır.
3. Ayrılabilirlik (separability): Asıl sözleşmenin geçersizliği tahkim şartını kendiliğinden geçersiz kılmaz (HMK m.412/4, MTK m.4/4). Bu ilke ayrı altlanır.
4. Yetki-yetki (competence-competence): Hakem kendi yetkisi hakkında karar verebilir (HMK m.422, MTK m.7/H). Mahkemeye tahkim itirazı ilk itiraz olarak ileri sürülür (HMK m.116, m.413).
5. Patoloji kontrolü: Belirsiz hakem atama usulü, çelişkili yetki klozları, geçersiz kurum atfı tespit edilir; ara sonuçta klozun ayakta kalıp kalmadığı belirtilir.

Çıktı modülleri

• Geçerlilik denetim tablosu (yazılılık, elverişlilik, ayrılabilirlik, yetki).
• Önerilen/düzeltilmiş tahkim klozu taslağı (yer, dil, hakem sayısı, kurum kuralları ve [doldurulacak] yer tutucularıyla).
• Tahkim itirazı veya tahkime başvuru için strateji notu.

Plugin bağlamı

Bu beceri tahkim-arabuluculuk eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.