Tam Yargi Davasi Tazminat

Tam Yargı Davası ve İdarenin Sorumluluğu

Görev

İdari işlem veya eylemden doğan kişisel zararın tazminini, idarenin sorumluluk türünü (kusurlu/kusursuz), illiyet bağını ve zarar kalemlerini doğru kurgulayarak talep etmek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Zarar bir idari işlemden mi yoksa fiili bir eylemden mi doğdu?
• Eylem tarihinden bu yana ne kadar süre geçti (m.13 süreleri)?
• Zarar kalemleri neler: maddi (fiili zarar, yoksun kalınan kâr), manevi?
• İdarenin hizmeti kötü/geç/hiç işletilmesi söz konusu mu?

Denetim şeması

1. Ön başvuru şartı (İYUK m.13): İdari eylemlerden doğan zararlarda dava açmadan önce eylemi öğrenme tarihinden itibaren 1 yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren 5 yıl içinde ilgili idareye başvuru zorunludur. İdari işlemden doğan tam yargı davasında ise m.7/m.12 süreleri uygulanır.
2. Sorumluluk türü:
   • Hizmet kusuru (kusurlu sorumluluk): Hizmetin kötü, geç veya hiç işlememesi. Kusur idareye izafe edilir; kişiselleştirme aranmaz.
   • Kusursuz sorumluluk: Tehlike (riskli faaliyet) ilkesi ve fedakârlığın denkleştirilmesi (kamu külfetleri karşısında eşitlik) ilkeleri. Terör/sosyal risk zararlarında sosyal risk ilkesi.
3. İlliyet bağı: İdari faaliyet ile zarar arasında uygun nedensellik aranır. Mücbir sebep, beklenmeyen hâl, zarar görenin/üçüncü kişinin ağır kusuru illiyeti kesebilir veya tazminatta indirim sebebi olabilir.
4. Zararın ispatı ve hesabı: Zarar gerçek, kesin ve idari faaliyetle illiyetli olmalı. Maddi tazminatta fiili zarar ve yoksun kalınan kazanç; bedensel zararda işgücü kaybı, destekten yoksun kalma; manevi tazminatta takdiri ölçütler. İspat yükü kural olarak zarar görende; resen araştırma ilkesi geçerlidir (İYUK m.20).
5. Ara sonuç: Faiz başlangıcı (başvuru/dava tarihi) ve faiz türü ayrıca belirlenir; ıslah ile talep artırımı mümkündür (İYUK m.16/4).

Çıktı modülleri

• Sorumluluk türü ve illiyet analizi notu
• Zarar kalemleri tablosu (maddi/manevi, dayanak)
• Ön başvuru ve dava süresi takvimi

Plugin bağlamı

Bu beceri idari-yargilama eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.