Tapu Sicili Ve Ayni Hak Sistematigi

Tapu Sicili ve Ayni Hak Sistematiği

Görev

Taşınmaz üzerindeki ayni hakkın hangi yolla doğduğunu, sicile nasıl yansıdığını ve sicilin sağladığı korumayı sistematik biçimde ortaya koymak; sonraki tüm dava/işlem becerilerine zemin hazırlamak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Taşınmazın güncel tapu kaydını (ada-parsel, malik, edinme sebebi/tarihi, takyidatlar) ve akit tablosu tarihçesini görüyor muyuz?
• İhtilaf hangi hakka ilişkin: mülkiyet mi, sınırlı ayni hak (ipotek/irtifak/intifa) mı, kişisel hakkın şerhi mi?
• Hak nasıl kazanılmış: resmi senetle devir mi, miras/mahkeme kararı/cebri icra (tescilsiz) mi?
• Tapuda görünen malik ile fiili durum (zilyet) örtüşüyor mu?

Denetim şeması

1. Kazanım türünü ayır. Kural: ayni hak ancak tescil ile doğar (TMK m.705/1). İstisna: miras, mahkeme kararı, cebri icra, işgal, kamulaştırma hallerinde hak tescilden önce doğar, tescil açıklayıcıdır (m.705/2) — ancak tasarruf için tescil gerekir.
2. Resmi şekil şartını denetle. Taşınmaz mülkiyetini devir borcu doğuran sözleşmeler resmi şekilde, tapu müdürlüğünde yapılır (TMK m.706, TBK m.237, 2644 sayılı Tapu Kanunu m.26). Adi yazılı/harici satış mülkiyet geçirmez; en çok kişisel hak/sebepsiz zenginleşme doğurur.
3. İllilik (sebebe bağlılık) ilkesini uygula. Tescil geçerli bir hukuki sebebe (satış, bağış vb.) dayanmazsa yolsuzdur; sebep geçersizse tescil de yolsuz hale gelir.
4. Aleniyet ve güveni değerlendir. Sicil aleni kabul edilir (TMK m.1020); kimse sicildeki bir kaydı bilmediğini ileri süremez. İyiniyetli üçüncü kişinin yolsuz tescile güvenerek kazanımı korunur (TMK m.1023) — bu, düzeltme talebinin sınırıdır.
5. Sınırlı ayni hakları yerleştir. İpotek (TMK m.881 vd.), intifa/oturma, geçit/kaynak gibi irtifaklar (m.779 vd.) sicildeki sıraya ve içeriğe göre değerlendirilir.
6. Ara sonuç. Hakkın türü, kazanım anı, geçerliliği ve üçüncü kişilere karşı durumu tek cümlede sabitlenir.

Çıktı modülleri

• Taşınmazın hukuki durum özeti (hak türü / malik / edinme sebebi / takyidat tablosu).
• Kazanım türü ve geçerlilik değerlendirmesi (tescilli/tescilsiz, illilik notu).
• Üçüncü kişiye karşı koruma haritası ve sonraki adım önerisi (iptal-tescil, düzeltim, tescil davası).

Plugin bağlamı

Bu beceri tapu-kadastro eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.