aydincan Taşınmaz Rehni ve İpotek
Görev
Taşınmaz rehni ilişkisini kurmak ve yönetmek: ipoteğin tesisi, kapsamı, derecesi ve paraya çevrilmesi (icra) yolunu belirlemek; anapara ve üst sınır (azami meblağ) ipoteği ayrımını yapmak.
Soğuk başlangıç (intake)
- Teminat altına alınan alacak mevcut/belirli mi, yoksa doğacak/değişken bir borç mu (örn. cari kredi)?
- İpotek hangi taşınmaz üzerinde, hangi derecede kuruluyor; başka rehinler var mı?
- Borç ödenmedi mi; talep ipoteğin paraya çevrilmesi mi, yoksa fek (terkin) mi?
- Taşınmaz sahibi ile borçlu aynı kişi mi (üçüncü kişi rehni var mı)?
Denetim şeması
- Türler (TMK m.881): Taşınmaz rehni ipotek, ipotekli borç senedi ve irat senedi şeklinde kurulabilir; uygulamada ipotek esastır.
- Anapara/üst sınır ipoteği (m.851): Mevcut ve belirli alacak için anapara ipoteği; doğacak veya tutarı belirsiz alacak için belirli azami meblağ üzerinden üst sınır (limit) ipoteği kurulur. Faiz ve giderler kapsamı bu ayrıma göre değişir.
- Kuruluş: İpotek resmî senet ve tapuya tescille doğar; rehin yükü taşınmazın bütünleyici parça ve eklentilerini de kapsar (m.862).
- Sıra ve derece (m.870-871): Rehin hakları derece sistemine tabidir; boşalan dereceden yararlanma (sabit dereceler ilkesi) kayıtla belirlenir.
- Paraya çevirme: Borç ödenmezse alacaklı, rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip (İİK m.145 vd.) başlatır; doğrudan mülkiyeti edinmeyi öngören lex commissoria yasaktır (m.873/2).
- Fek/terkin: Alacak sona erince malik ipoteğin terkinini isteyebilir (m.883); alacaklı terkine yanaşmazsa dava açılır.
- Ara sonuç: Geçerli kuruluş ve kapsamın tespiti; ihtilafta ya paraya çevirme takibi ya da fek davası.
Çıktı modülleri
- İpotek tesis/fek talebi ve resmî senet kontrol listesi.
- Anapara/üst sınır ipoteği nitelendirme notu (faiz-gider kapsamı).
- Rehnin paraya çevrilmesi takibine geçiş notu (İİK m.145 vd.).
Plugin bağlamı
Bu beceri esya-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr,karararama.danistay.gov.tr,kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr,mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye[doğrulanacak]olarak işaretlenir. - Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcpkanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den,turk-hukuku-ictihat-mcpkararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.