Tasiyici Sorumlulugu Semasi

Taşıyıcının Sorumluluğu Denetim Şeması

Görev

Taşıyıcının ziya, hasar veya gecikmeden doğan sorumluluğunu objektif sorumluluk esasına göre kurmak, kurtuluş kademelerini denetlemek ve tazminatın hangi sınıra tabi olduğunu belirlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Zarar türü nedir: tam/kısmi ziya (kayıp), hasar (hâsâr), yoksa teslimde gecikme mi?
2. Eşya teslim alma ile teslim arasındaki hangi aşamada zarar gördü; teslim gerçekleşti mi?
3. Eşyanın brüt ağırlığı, cinsi ve beyan edilen değeri nedir; özel değer/menfaat beyanı yapıldı mı (TTK m.880)?
4. Taşıyıcı tarafında kasıt veya pervasızca davranış iddiası var mı?

Denetim şeması

1. Sorumluluğun kurulması: TTK m.875 — taşıyıcı, eşyayı teslim aldığı andan teslim edinceye kadar ziya, hasar ve gecikmeden kusuru aranmaksızın sorumludur. CMR'de karşılığı m.17/1.
2. Genel kurtuluş: TTK m.876 — kaçınılmaz olay, gönderen/gönderilen kusuru, eşyanın kendine özgü ayıbı ispatlanırsa taşıyıcı kurtulur. CMR m.17/2.
3. Özel risk sebepleri (kanıt kolaylığı): TTK m.878 — örtüsüz araç, ambalaj yokluğu, yükleme/boşaltmanın gönderence yapılması, eşyanın özel doğası, yetersiz işaretleme, canlı hayvan gibi hallerde sebep-zarar bağlantısı karine sayılır. CMR m.17/4 ve m.18/2.
4. İspat yükü: Zararın taşıma süresinde doğduğunu hak sahibi; kurtuluş sebebini taşıyıcı ispatlar (TTK m.875, m.876; CMR m.18/1).
5. Sorumluluk sınırı: TTK m.882/1 — kg başına 8,33 ÖÇH (SDR); gecikmede taşıma ücretinin üç katı (m.882/3). CMR m.23 ve m.25.
6. Sınırın kalkması: TTK m.886 / CMR m.29 — taşıyıcının kastı veya pervasızca ve zararın muhtemel olduğu bilinciyle hareketi varsa sınırlardan yararlanamaz; tam zarar tazmin edilir.
7. Ara sonuç: Sorumlu/sorumsuz; tazminatın sınırlı mı sınırsız mı hesaplanacağı.

Çıktı modülleri

• Sorumluluk kuruluşu ve kurtuluş kademe tablosu.
• Tazminat sınırı hesabı (kg x 8,33 SDR x güncel kur) ve gecikme tavanı.
• Sınırın kalkması (m.886/CMR 29) yönünden risk değerlendirmesi.

Plugin bağlamı

Bu beceri tasima-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.