Tazminat Ve Yoksun Kazanc Hesabi

Tazminat ve Yoksun Kalınan Kazanç Hesabı

Görev

Tasarım tecavüzünün parasal sonucunu kurmak: fiili zarar, yoksun kalınan kazanç, manevi ve itibar tazminatı kalemlerini SMK'ye uygun hesap yöntemiyle ortaya koymak ve bilirkişi denetimine hazır hâle getirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Tecavüz fiili ve süresi belirli mi (üretim/satış adetleri, dönem)?
2. Hak sahibinin kâr marjı, lisans bedeli emsalleri veya satış kaybı verisi var mı?
3. Tasarımın ürünün talebini yaratmadaki ekonomik önemi (m.151/3) nedir?
4. Manevi/itibar zararı doğuran somut olgu var mı (kalitesiz taklitle itibar kaybı)?

Denetim şeması

1. Kalemler (SMK m.150/1): Maddi tazminat = fiili zarar + yoksun kalınan kazanç. Ayrıca manevi tazminat (genel hükümler) ve itibar tazminatı (SMK m.150/2 — taklidin kötü üretimi/uygunsuz kullanımı hakkın itibarına zarar verdiğinde) istenebilir.
2. Yoksun kalınan kazanç yöntem seçimi (SMK m.151/2): Hak sahibi üç yöntemden birini seçer: (a) tecavüz olmasaydı elde edilebilecek muhtemel gelir, (b) tecavüz edenin elde ettiği net kazanç, (c) lisans verilseydi istenecek makul lisans bedeli. Seçim davacıya aittir; verisi en güçlü yöntemi seçin.
3. Tasarımın katkı payı (SMK m.151/3): Tasarımın ürüne olan ekonomik katkısı belirleyiciyse, kazanç hesaplanırken bu etken dikkate alınır (ürün talebinin tasarımdan kaynaklanma oranı).
4. İspat ve veri: Karşı tarafın ticari defter/satış kayıtları (delil tespiti/sunma yükümlülüğü), gümrük/üretim kayıtları; bilirkişiye yöntemi ve verileri net biçimde sunun.
5. Faiz ve zamanaşımı: Faiz başlangıcı haksız fiil/temerrüt esaslarına göre; tazminat talebi SMK m.157 yollamasıyla TBK haksız fiil zamanaşımına (TBK m.72: ıttıladan itibaren 2 yıl ve her hâlde 10 yıl) tabidir.
6. Ara sonuç: Seçilen yöntem, hesap tablosu, faiz ve zamanaşımı durumu net yazılır.

Çıktı modülleri

• Tazminat hesap tablosu (kalem, yöntem, veri kaynağı, tutar).
• Yöntem seçimi gerekçesi ve katkı payı analizi.
• Faiz başlangıcı ve zamanaşımı kontrol notu.

Plugin bağlamı

Bu beceri tasarim-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.