Tecavuz Denetim Semasi

Hak İhlali (Tecavüz) Denetim Şeması

Görev

İddia edilen eylemin FSEK anlamında hak ihlali (tecavüz) oluşturup oluşturmadığını sistematik biçimde belirlemek ve hukuka uygunluk savunmalarını test etmek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Tecavüz iddiasına konu eylem ve tarihi nedir?
• Eyleme dayanak bir izin, lisans veya devir sözleşmesi gösteriliyor mu?
• Eylem ticari mi, kişisel/eğitim/haber amaçlı mı?
• Eserin tamamı mı yoksa bir kısmı/uyarlaması mı kullanılmış?

Denetim şeması

1. Korunan hakkın varlığı: Eser + geçerli hak + hak sahibi belirlenir (m.1/B, m.8, m.20-25). Koruma süresi dolmuşsa ihlal yoktur.
2. El atma eylemi: Eylem hangi mali/manevi hakka karşılık geliyor (çoğaltma m.22, yayma m.23, umuma iletim m.25, işleme m.21, ad belirtmeme m.15, değişiklik m.16)?
3. İzin/yetki süzgeci: Sahibin veya hak sahibinin izni var mı? İzin/lisans dar yorumlanır (m.52); sözleşmede sayılmayan hak devredilmiş sayılmaz. İzin yoksa veya kapsam aşılmışsa ihlal karinesi güçlenir.
4. İstisna ve tahditler (m.30-40): Eylem kamu düzeni/genel menfaat istisnalarına, şahsen kullanma (m.38 — kâr amacı gütmeyen, çoğaltmayı sınırlı kılan), iktibas (m.35 — kaynak gösterme ve ölçü şartı), haber/güncel olay (m.37) veya eğitim-öğretim amaçlı kullanıma giriyor mu? İstisnalar dar yorumlanır; üç aşamalı teste benzer biçimde eserin normal kullanımını engellememe ve sahibin meşru menfaatini zedelememe aranır.
5. Manevi hak özelinde: İzinli kullanımda dahi ad belirtilmemesi (m.15) veya esere zarar veren değişiklik (m.16) bağımsız ihlal oluşturabilir.
6. Ara sonuç: İhlal var/yok; varsa hangi hak(lar), kusur şartı aranmayan talepler (ref/men) ve kusura bağlı talepler (tazminat) ayrılır.

İspat yükü: ihlali davacı, izin/istisnayı davalı ispatlar (HMK m.190).

Çıktı modülleri

• İhlal denetim raporu (eylem — hak — izin/istisna değerlendirmesi — sonuç).
• Savunma (izin/istisna) zayıflık-güçlülük notu.
• Talep yelpazesine köprü.

Plugin bağlamı

Bu beceri telif-haklari eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.