aydincan Yapay Zekâ ve Fikri Mülkiyet
Görev
Yapay zekâ ile eser/içerik ilişkisini iki yönden çözmek: girdi tarafında eğitim verisi olarak eser kullanımının telif boyutu; çıktı tarafında üretilen içeriğin hak sahipliği ve ihlal değerlendirmesi.
Soğuk başlangıç (intake)
- Sorun girdi tarafında mı (eğitim verisinde eser kullanımı) yoksa çıktı tarafında mı (üretilen içerik)?
- Üretilen çıktı esere benzer mi; somut bir eserin kopyası/işlemesi iddiası var mı?
- Modelin lisansı/açık kaynak bileşenleri ve kullanım koşulları neler?
- Müvekkil hak sahibi mi, kullanıcı mı, geliştirici mi?
Denetim şeması
- Çıktıda eser sahipliği: FSEK m.1/B ve m.8 — eser, sahibinin hususiyetini taşıyan fikrî üründür ve sahibi gerçek kişidir. Tamamen otomatik üretilen çıktı, insan hususiyeti yoksa "eser" sayılmayabilir; insanın yaratıcı katkısı oranında koruma tartışılır. Ara sonuç: çıktı korunan eser mi.
- Eğitim verisinde kullanım: Korunan eserlerin izinsiz model eğitiminde çoğaltılması (m.22) ve işlenmesi (m.21) mali hakları ilgilendirir; FSEK istisnaları (m.30 vd.) dar yorumlanır, genel "metin-veri madenciliği" istisnası Türk hukukunda açıkça düzenlenmemiştir.
- İhlal değerlendirmesi: Çıktı somut bir eserin kopyası/işlemesi ise tecavüz; benzerlik ve esinlenme ayrımı yapılır. Tecavüzde ref/men (FSEK m.66-67) ve tazminat (m.68 — üç kata kadar) gündeme gelir.
- Marka/tasarım/buluş: SMK kapsamında YZ üretimi tasarım/markada gerçek hak sahipliği; buluşta mucit gerçek kişi olmalıdır.
- Lisans uyumu: Açık kaynak ve veri seti lisans şartlarına uyum sözleşmesel ve telifsel olarak ayrı denetlenir.
FSHM uygulaması için karararama.yargitay.gov.tr; AB ve ABD'deki davalar yalnız karşılaştırmalı kaynaktır, künye [doğrulanacak].
Çıktı modülleri
- Girdi/çıktı telif risk haritası.
- Eser/koruma değerlendirme notu.
- İhlal iddiasına karşı savunma veya hak talebi taslağı.
Plugin bağlamı
Bu beceri yapay-zeka-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr,karararama.danistay.gov.tr,kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr,mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye[doğrulanacak]olarak işaretlenir. - Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcpkanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den,turk-hukuku-ictihat-mcpkararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.