Temel Kavramlar Ve Koruma Turleri

Temel Kavramlar ve Koruma Türleri

Görev

Önündeki uyuşmazlık veya danışma için doğru koruma rejimini belirlemek: tescilli tasarım, tescilsiz tasarım, FSEK eser koruması ve marka korumasından hangisinin (veya hangilerinin birlikte) devreye girdiğini tespit etmek.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Korunması istenen şey bir ürünün veya parçanın görünümü mü, teknik bir işlevi mi, yoksa bir ayırt edici işaret mi?
2. Tasarım TÜRKPATENT'te tescilli mi; tescilliyse başvuru/tescil tarihi nedir?
3. Tasarım ilk kez kamuya ne zaman ve nasıl sunuldu (fuar, satış, katalog, internet)?
4. Görünüm özgün bir sanatsal/estetik yaratım mı (FSEK eseri ihtimali)?
5. Olay 10/01/2017 öncesi mi sonrası mı (554 KHK / 6769 SMK ayrımı)?

Denetim şeması

1. Konu tanımı (SMK m.55): "Tasarım" ürünün tümü veya bir parçasının görünümüdür; "ürün" geniş tanımlıdır (bileşik ürün parçaları, ambalaj, grafik semboller dâhil). Görünüm değil işlev korunuyorsa tasarım yolu kapanır, patent/faydalı model'e yönelin.
2. Koruma türü ayrımı:
   • Tescilli (SMK m.55/4, m.69): TÜRKPATENT tescili ile doğar, 5'er yıllık yenilemeyle azami 25 yıl. Yenilik ve ayırt edicilik için aynı ölçütler aranır ama korumanın kapsamı geniştir (kötü niyet/kopyalama aranmaz).
   • Tescilsiz (SMK m.55/4, m.57/2): Kamuya ilk sunmadan itibaren 3 yıl; yalnızca taklit/kopyalamaya karşı koruma.
3. Kümülasyon kontrolü: Görünüm aynı zamanda özgün eserse FSEK m.1/B-4 (güzel sanat eseri) kümülatif korunabilir (SMK m.58/5'in kümülasyona engel olmadığı). Ürün şekli ayırt edici işaret işlevi görüyorsa 6769 marka hükümleri (m.4-5) ayrıca incelenir.
4. Zaman bakımından uygulama: Koruma 10/01/2017 öncesi doğmuşsa 554 KHK'nın ilgili hükümleri esas alınır; ara sonuç olarak hangi metnin uygulanacağı net yazılır.
5. Ara sonuç: Korunan değer (görünüm), koruma türü, süre ve uygulanacak metin tek cümlede sabitlenir.

Çıktı modülleri

• Koruma türü karar tablosu (tescilli/tescilsiz/FSEK/marka) ve gerekçe.
• Tarih hattı (kamuya sunma, başvuru, rüçhan, koruma bitişi).
• Uygulanacak mevzuat ve madde listesi; eksik bilgi için [doldurulacak] notları.

Plugin bağlamı

Bu beceri tasarim-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.