Temel Kavramlar Ve Sistem

Temel Kavramlar ve Sistematik

Görev

Rekabet hukuku sorununu 4054 sayılı Kanunun sistematiğine oturtmak; teşebbüs, ilgili pazar, hâkim durum gibi temel kavramları somut olaya uygulayarak doğru denetim eksenini (m.4 / m.6 / m.7) belirlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Sorun bir anlaşma/işbirliği mi, tek bir teşebbüsün tek taraflı davranışı mı, yoksa bir birleşme/devralma işlemi mi?
• Taraflar kim; teşebbüs sıfatı taşıyorlar mı; faaliyet gösterilen mal/hizmet ve coğrafi alan nedir?
• Yaklaşık pazar payları ve rakipler biliniyor mu?
• Talep eden konumu: müvekkil ihlalci taraf mı, mağdur/şikâyetçi mi, işlem yapan mı?

Denetim şeması

1. Teşebbüs sıfatı (4054 m.3) — ekonomik faaliyet yürüten her birim teşebbüstür; hukuki forma bakılmaz. Aynı ekonomik bütünlük içindeki şirketler tek teşebbüs sayılabilir (grup içi anlaşmalar m.4 kapsamı dışıdır).
2. Üç eksenden hangisi?
   • Birden çok teşebbüs arası irade uyuşması/koordinasyon → m.4 (anlaşma, uyumlu eylem, teşebbüs birliği kararı).
   • Tek teşebbüsün pazar gücüne dayalı davranışı → m.6 (hâkim durum testi sonrası).
   • Kontrol değişikliği doğuran yoğunlaşma → m.7 (eşik kontrolü).
3. İlgili pazar tanımı — İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz uyarınca ürün pazarı (talep/arz ikamesi, SSNIP mantığı) ve coğrafi pazar. Pazar dar tanımlanırsa pay yükselir; bu nedenle her tarafça stratejik bir adımdır.
4. Pazar gücü göstergeleri — pazar payı, giriş engelleri, alıcı gücü, HHI yoğunlaşması. Hâkim durum (m.6) ve yoğunlaşma değerlendirmesi (m.7) bu göstergelere dayanır.
5. Ara sonuç — olayın hangi eksende, hangi ilgili pazarda ve hangi pay/güç düzeyinde olduğu netleştirilir; ispat yükü kural olarak ihlal iddiasında bulunan/Kurul'dadır, muafiyet iddiasında ise teşebbüstedir (m.5).

Çıktı modülleri

• Olay-eksen eşleştirme tablosu (m.4/m.6/m.7).
• Ön ilgili pazar taslağı ve pay tahmini.
• Sonraki adım önerisi: ilgili uzman beceriye yönlendirme (kartel, hâkim durum, birleşme, muafiyet, usul).
• Açık veri eksiklikleri ve doğrulanacak hususlar listesi.

Plugin bağlamı

Bu beceri rekabet-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.