Temel Kavramlar Ve Sistem

Sigorta Hukuku Temel Kavramları ve Sistematik

Görev

Önündeki sigorta ilişkisini doğru rejime oturtmak: sigorta türünü, uygulanacak normu (TTK Altıncı Kitap, KTK, 5684) ve devreye girecek genel şartları belirleyip uyuşmazlığın iskeletini kurmak.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Hangi tür sigorta? (kasko, trafik, konut/yangın, ferdi kaza, hayat, sağlık, sorumluluk, nakliyat?)
2. Zorunlu mu ihtiyari mi; teminat zarar mı can sigortası mı?
3. Poliçe, genel şartlar ve özel şartlar elde mi; sigorta bedeli/teminat tutarı nedir?
4. Taraflar kim: sigorta ettiren, sigortalı, lehtar, zarar gören üçüncü kişi?
5. Riziko ne zaman/nasıl gerçekleşti; ihbar yapıldı mı?

Denetim şeması

1. Tür tespiti. TTK m.1453 vd. zarar sigortası mı, m.1487 vd. can sigortası mı? Bu ayrım tazminat ilkesi (m.1459) ve halefiyetin (m.1472) uygulanıp uygulanmayacağını belirler.
2. Sözleşmenin kurulması. TTK m.1401-1425: icap/kabul, poliçe verme (m.1424), genel şartların bağlayıcılığı. Ara sonuç: geçerli bir sözleşme ve teminat var mı?
3. Norm seçimi. İhtiyari sigortada TTK; zorunlu trafik sigortasında öncelikle KTK m.91 vd. ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları; düzenleyici sorunlarda 5684. İstisna: özel kanun genel kanunu önceler.
4. Genel şartların okunması. Teminat kapsamı, istisnalar, muafiyet, riziko adresi/aracı poliçeden ve genel şarttan çıkarılır. İspat yükü: teminat kapsamını talep eden, istisnayı sigortacı (TMK m.6 mantığı).
5. Yol ve süre kontrolü. Sigorta Tahkim Komisyonu (5684 m.30) mı genel mahkeme mi; zamanaşımı TTK m.1420 (kural iki yıl) ya da KTK m.109.

Çıktı modülleri

• Sigorta türü ve uygulanacak norm haritası.
• Taraflar ve sıfatları tablosu (sigorta ettiren/sigortalı/lehtar/üçüncü kişi).
• Teminat-istisna-muafiyet özeti ve ispat yükü dağılımı.
• Olası yol ve zamanaşımı uyarısı.

Plugin bağlamı

Bu beceri sigorta-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.