Temel Kavramlar Ve Sistem

Temel Kavramlar ve Sistematik

Görev

Somut olayda hangi fikri/sınai hakkın söz konusu olduğunu, hakkın kaynağını ve uygulanacak hukuki rejimi (SMK 6769 / FSEK 5846) doğru saptamak; bunu görev-yetki, ispat yükü ve talep seçimine bağlamak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Uyuşmazlık konusu nedir: marka, patent/faydalı model, tasarım, coğrafi işaret yoksa edebî/sanatsal/yazılım eseri mi?
• Hak tescilli mi (TÜRKPATENT no, koruma süresi) yoksa tescilsiz koruma mı (eser, tanınmış marka, tescilsiz tasarım) iddia ediliyor?
• Müvekkil hak sahibi mi, lisans alan mı, devralan mı, yoksa tecavüzle suçlanan taraf mı?
• Talep tazminat mı, tecavüzün durdurulması mı, hükümsüzlük mü, yoksa tedbir mi?

Denetim şeması

1. Hakkın niteliğini ayır: Sınai haklar SMK ile (marka m.4-7, patent m.82 vd., tasarım m.55 vd.); fikir ve sanat eserleri FSEK m.1/B-2 anlamında "sahibinin hususiyetini taşıyan" ürünler. Yazılım FSEK kapsamında eser (m.2/1), ancak teknik etki içeriyorsa patent boyutu da incelenir.
2. Koruma var mı: Tescilli haklarda sicil ve koruma süresi (marka m.23 yenileme, patent m.101 koruma, tasarım m.69) doğrulanır. Tescilsiz korumada hakkın varlığı davacıya ispat yükü olarak yüklenir (HMK m.190).
3. Hak sahipliği/sıfat: Devir-lisans şerhi sicilden kontrol edilir; lisans alanın dava ehliyeti SMK m.158 ile sınırlıdır (inhisari/basit lisans ayrımı).
4. Rejim çatışması: Aynı ürün hem eser hem tasarım/marka konusu olabilir; kümülatif koruma mümkündür, ancak her hak için ayrı şartlar ve ayrı talep değerlendirilir.
5. Ara sonuç: Uygulanacak kanun, görevli mahkeme türü (FSHM) ve hak sahipliği netleşmeden esas talep kurgulanmaz.

Çıktı modülleri

• Hak haritası tablosu (hak türü / kaynak / tescil no / koruma süresi / sahip).
• Uygulanacak norm listesi (SMK ve/veya FSEK madde atıflarıyla).
• Eksik bilgi ve doğrulama listesi (sicil kaydı, devir zinciri).

Plugin bağlamı

Bu beceri fikri-mulkiyet-dava eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.