Temel Kavramlar Ve Sistem

Temel Kavramlar ve Planlama Hiyerarşisi

Görev

İmar dosyasının doğru çerçevelenmesi için kavramsal altyapıyı kurmak: planlama kademelerini, yapılaşma parametrelerini ve uyuşmazlığın hangi yargı koluna ait olduğunu belirlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

• İhtilaf hangi işlemden çıkıyor: imar planı/değişikliği mi, ruhsat mı, yıkım/ceza mı, kamulaştırma mı?
• Taşınmazın imar durumu nedir (ada/parsel, mevcut plan ölçeği, fonksiyon)?
• İşlemi tesis eden idare hangisi (belediye, büyükşehir, bakanlık)?
• Elinizde plan paftası, imar durum belgesi, ruhsat veya tebligat var mı?

Denetim şeması

1. Planlama hiyerarşisi (3194 m.6-8): Çevre düzeni planı (1/100.000-1/25.000) → nazım imar planı (1/5000) → uygulama imar planı (1/1000). Alt ölçekli plan üst ölçeğe ve şehircilik ilkelerine, kamu yararına, planlama esaslarına aykırı olamaz. Aykırılık iptal sebebidir.
2. Yapılaşma parametreleri: TAKS (taban alanı kat sayısı), KAKS/emsal (kat alanı kat sayısı), çekme mesafeleri, Hmax, ada/parsel bazında yapılaşma; Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ndeki tanımlarla okunur. Plan notları parametre kadar bağlayıcıdır.
3. Yargı kolu ayrımı: Plan, ruhsat, yıkım, encümen para cezası → idari yargı (iptal/tam yargı). Kamulaştırma bedel tespiti ve kamulaştırmasız el atma bedeli, kat karşılığı inşaat ve taşınmaz satış uyuşmazlıkları → adli yargı. Yanlış yargı kolu = görev yönünden ret riski.
4. İşlem tipi-rejim eşleştirmesi: Her işlemin dayanağı kademe ve mevzuat maddesi ile bağlanır (ör. yıkım → m.32; para cezası → m.42; DOP → m.18).
5. Ara sonuç: Uyuşmazlığın türü, yargı kolu, görevli mahkeme ve dayanak normlar bir cümlede sabitlenir; sonraki beceri buradan beslenir.

Çıktı modülleri

• Kavram-parametre sözlüğü (emsal/TAKS/KAKS/çekme/Hmax tanımlı).
• Planlama hiyerarşisi şeması ve somut dosyadaki kademe konumu.
• Yargı kolu ve görevli mahkeme tespit notu.
• Bir sonraki adıma yönlendirme (plan denetimi / ruhsat / yıkım-ceza / kamulaştırma).

Plugin bağlamı

Bu beceri imar-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.