Temel Kavramlar Ve Sistem

Patent ve Faydalı Model Temel Kavramları ve Sistematik

Görev

Önündeki teknik korumayı doğru rejime oturtmak: patent mi faydalı model mi, ulusal mı EPC/PCT yoluyla mı geldiği, koruma süresi ve uygulanacak normu (SMK Dördüncü Kitap, SMK Yönetmeliği, EPC/PCT) belirleyip uyuşmazlığın iskeletini kurmak.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Korunan/korunacak konu nedir: ürün mü usul mü; teknik alan ne?
2. Patent mi faydalı model mi; belge verildi mi, başvuru hangi aşamada?
3. Hak ulusal başvurudan mı, PCT ulusal aşamasından mı, yoksa Türkiye'de validasyonlu Avrupa patentinden mi doğuyor?
4. Başvuru/rüçhan tarihi ve kalan koruma süresi nedir?

Denetim şeması

1. Rejim tespiti. Patent SMK m.82 vd. (20 yıl, m.101); faydalı model SMK m.142-145 (10 yıl). Faydalı modelde buluş basamağı aranmaz (m.142/1), ancak usuller, kimyasal/biyolojik maddeler ve eczacılık ürünleri faydalı modelle korunamaz (m.142/3). Ara sonuç: hangi rejim?
2. Hak kaynağı. Ulusal patent TPMK; PCT başvurusunun ulusal aşaması; Avrupa patenti EPC m.65 uyarınca çeviri/validasyon ile Türkiye'de ulusal patent hükmü doğurur. Validasyon ve yıllık ücret durumunu sicilden teyit et.
3. Koruma kapsamının kaynağı. Koruma istemlerle belirlenir (SMK m.89); tarifname ve resimler yorumda kullanılır. Bağımsız/bağımlı istem ayrımını çıkar.
4. Süre ve ayakta kalma. Patent 20, faydalı model 10 yıl; koruma yıllık ücretlerin ödenmesine bağlıdır (SMK m.101). Ödenmeyen ücret hakkı düşürür; ek süre/telafi imkânını kontrol et.
5. Norm seçimi. Maddi şartlarda SMK m.82-83; usulde SMK Yönetmeliği; çatışmada özel düzenleme genel kuralı önceler.

Çıktı modülleri

• Rejim ve uygulanacak norm haritası (patent/faydalı model; ulusal/EPC/PCT).
• Hak kaynağı ve sicil durumu özeti.
• Koruma süresi ve yıllık ücret takvimi uyarısı.
• İstem yapısı (bağımsız/bağımlı) ilk dökümü.

Plugin bağlamı

Bu beceri patent-faydali-model eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.