Temel Kavramlar Ve Sistem

Telekom-Bilişim Temel Kavramlar ve Sistematik

Görev

Dosyayı doğru düzenleme rejimine ve hukuki katmana oturtmak; uygulanacak kanunu (5809 EHK / 5651 / kesişen 6698-6563), ilgili ikincil mevzuatı ve görevli mercii (BTK, sulh ceza hâkimliği, idari yargı, adli yargı) hızlıca tespit ederek sonraki uzman becerilere doğru giriş kapısını açmak.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Konu elektronik haberleşme sektörü mü (operatör/işletmeci, abonelik, frekans, numara) yoksa internet içeriği/sorumluluk mu?
2. Müvekkilin sıfatı: işletmeci/operatör, içerik sağlayıcı, yer/erişim sağlayıcı, sosyal ağ sağlayıcı, abone/son kullanıcı, mağdur?
3. Uyuşmazlık türü: BTK düzenleyici/yaptırım işlemi, abonelik/tüketici, erişim engelleme/içerik çıkarma, arabağlantı/erişim, veri/gizlilik mi?
4. Bir karar/işlem tebliğ edildi mi (BTK yaptırımı, sulh ceza kararı, BTK bildirimi); tebliğ/öğrenme tarihi nedir?
5. Olay tarihi ve dolayısıyla yürürlükteki mevzuat versiyonu hangisi?

Denetim şeması

1. Rejim tespiti: Sektör düzenlemesi için 5809 EHK ve BTK ikincil mevzuatı; internet içeriği için 5651; ticari ileti/aracılık kesişiminde 6563; veri boyutunda 6698. Bir olgu birden çok rejimi ilgilendirebilir (ör. abone trafik verisi: hem 5809 m.51 hem KVKK). Ara sonuç: uygulanacak norm seti.
2. Sağlayıcı/aktör sıfatı: 5651 m.2 tanımlarıyla içerik/yer/erişim/toplu kullanım/sosyal ağ ayrımı; 5809 kapsamında işletmeci yetkilendirme türü (bildirim/kullanım hakkı, m.8-9). Sıfat sorumluluk rejimini belirler.
3. Katman ayrımı: (a) Düzenleyici uyum — BTK kurul kararı/yönetmelik, yetkilendirme; (b) Sözleşmesel — abonelik (m.50), arabağlantı/erişim, hizmet; (c) Yargısal — erişim engelleme/içerik (sulh ceza hâkimliği), BTK işlemi (idari yargı), özel hukuk (adli yargı).
4. Görev-yetki ve süre: BTK işlemi → İYUK m.7 (kural 60 gün); 5651 erişim engelleme → sulh ceza hâkimliği ve CMK m.267 itiraz; abonelik tüketici işlemi → 6502 tüketici hakem heyeti/mahkemesi.
5. Tarih kilidi: 5651 ve BTK mevzuatının sık değiştiği gözetilerek olay tarihindeki yürürlük hali ve süre eşikleri sabitlenmeden değerlendirme yapılmaz.

Çıktı modülleri

• Dosya konumlandırma notu (rejim + sağlayıcı sıfatı + katman + uygulanacak norm seti).
• Görevli merci ve süre uyarısı.
• Hangi uzman beceriye geçileceğine dair yönlendirme.

Plugin bağlamı

Bu beceri telekomunikasyon-bilisim eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.