Temel Kavramlar Ve Sistem

Enerji Hukuku Temel Kavramlar ve Sistematik

Görev

Enerji dosyasını doğru piyasaya ve hukuki katmana oturtmak; uygulanacak kanun (6446/4646/5346/5015/5307), ilgili ikincil mevzuat ve görevli mercii hızlıca tespit ederek sonraki uzman becerilere doğru giriş kapısını açmak.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Hangi enerji türü/piyasa: elektrik, doğal gaz, yenilenebilir, akaryakıt, LPG?
2. Müvekkilin sıfatı: üretici/önlisans sahibi, tedarikçi, dağıtım/iletim, OSB üreticisi, tüketici, yatırımcı, EPC yüklenicisi?
3. Uyuşmazlık türü: lisans/düzenleyici uyum, EPDK yaptırımı, tarife/uzlaştırma alacağı, sözleşmesel (PPA/EPC) mi?
4. Lisans/önlisans var mı, hangi tarihli; lisanssız üretim kapsamında mı?
5. Bir EPDK işlemi/yaptırımı tebliğ edildi mi, tebliğ tarihi nedir?

Denetim şeması

1. Piyasa tespiti: Elektrik için 6446 ve Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği; doğal gaz için 4646; yenilenebilir destek için 5346; akaryakıt için 5015; LPG için 5307. Faaliyet birden çok kanunu ilgilendirebilir (ör. yenilenebilir üretim hem 6446 lisansı hem 5346 desteği).
2. Faaliyet/lisans türü: 6446 m.5 lisans gerektiren faaliyetler (üretim, iletim, dağıtım, toptan/perakende satış, OSB, piyasa işletim); m.14 ve Lisanssız Elektrik Üretimi Yönetmeliği kapsamında lisanssız üretim eşikleri ve mahsuplaşma. Ara sonuç: lisanslı mı lisanssız mı rejim.
3. Katman ayrımı: (a) Düzenleyici uyum — EPDK Kurul kararı/yönetmelik; (b) Sözleşmesel — bağlantı anlaşması, sistem kullanım anlaşması, PPA, EPC, TBK 6098; (c) İdari yargı — EPDK işlemine karşı iptal/tam yargı (İYUK).
4. Görev-yetki ve süre: EPDK işlemleri idari işlem; idari yargıda dava (İYUK m.7, kural 60 gün). Sözleşmesel uyuşmazlıkta tahkim şartı varsa adli yargı/tahkim ayrımını netleştir.
5. Tarih kilidi: Olay tarihindeki yürürlük halini ve YEKDEM/tarife versiyonunu sabitlemeden değerlendirme yapma.

Çıktı modülleri

• Dosya konumlandırma notu (piyasa + katman + uygulanacak norm seti).
• Görevli merci ve süre uyarısı.
• Hangi uzman beceriye geçileceğine dair yönlendirme.

Plugin bağlamı

Bu beceri enerji-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.