Temel Kavramlar Ve Sistem

Temel Kavramlar ve Sistematik

Görev

Olayın hangi sorumluluk eksenine ve yargı koluna düştüğünü baştan doğru saptamak. Yanlış vasıflandırma görev-yetki, zamanaşımı ve ispat yükünü baştan bozar.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Müdahale nerede yapıldı: kamu hastanesi mi, özel hastane mi, muayenehane mi?
2. Talep eden hasta/yakını mı, hekim/hastane mi, sigorta mı?
3. Olay teşhis/tedavi/ameliyat/ilaç/onam hangi aşamada?
4. Zarar ne (ölüm, yaralanma, kalıcı sakatlık, sadece manevi)?
5. Olay tarihi ve dava/şikâyet açılmış mı?

Denetim şeması

1. İlişkinin niteliği: Özel hastane/muayenehane ise ilişki kural olarak TBK m.502 vd. vekâlet sözleşmesidir; estetik/protez gibi sonucun vaat edildiği işlerde eser sözleşmesi (TBK m.470 vd.) tartışılır. Kamu hastanesinde ilişki idaridir; sorumluluk hizmet kusuruna dayanır.
2. Yargı kolu: Özel sağlık kuruluşu → adli yargı (tüketici/asliye hukuk). Kamu hastanesi → idari yargı, tam yargı davası (İYUK m.12-13). Hekime karşı kişisel dava 3359 Ek m.18 nedeniyle kural olarak idareye yöneltilir; rücu ayrı işler.
3. Sorumluluk ekseni: Hukuki (sözleşme TBK m.112 / haksız fiil TBK m.49), cezai (TCK m.85-89 taksir), idari/disiplin (1219, 663 KHK). Eksenler birikebilir.
4. Özen ölçütü: Hekim sonucu değil tıbbın gereği özeni borçlanır (TBK m.506/f.3 — benzer uzmandan beklenen özen). Ara sonuç: kusur var mı sorusuna geçilir.
5. İspat yükü: Kusuru kural olarak davacı ispatlar; aydınlatma ve onamın varlığını ise hekim/hastane ispatlar (TMK m.6 istisnası).

Çıktı modülleri

• İlişki ve yargı kolu tespiti tablosu
• Uygulanacak sorumluluk eksenleri listesi
• Bir sonraki adım önerisi (hangi alt-beceriye geçilecek)
• Belirsizlik/eksik bilgi notu

Plugin bağlamı

Bu beceri saglik-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.