Temel Kavramlar Ve Sistematik

Temel Kavramlar ve Sistematik

Görev

Miras uyuşmazlığını TMK Üçüncü Kitap sistematiğine (m.495-682) oturtmak; ölüm anı, tereke, mirasçı türleri ve analiz sırasını netleştirip doğru alt-beceriye yönlendirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Mirasbırakan ne zaman ve nerede öldü? (1.1.2002 öncesi ise eski MK uygulanır.)
• Hayatta olan yakınlar kimler? (eş, çocuk, ana-baba, kardeş, torun)
• Vasiyetname, miras sözleşmesi ya da sağlararası devir/bağış var mı?
• Tereke neleri kapsıyor? (taşınmaz, banka, şirket payı, borç)
• Talep ne? (pay alma, iptal, tenkis, ret, paylaşma)

Denetim şeması

1. Ölüm anını sabitle (m.575). Miras ölümle açılır; haklar ve değerler bu ana göre belirlenir. Birlikte ölüm karinesi (m.29) gündeme gelebilir.
2. Tereke kapsamını çıkar. Aktif ve pasif; miras külli halefiyetle bir bütün olarak geçer (m.599). Kişiye sıkı bağlı haklar (manevi tazminat istisnaları, intifa) terekeye girmez.
3. Mirasçı sıfatını belirle. Yasal mirasçılık zümre sistemi (m.495-501) ve sağ kalan eşin payı (m.499) ile; atanmış mirasçı/lehine vasiyet varsa ölüme bağlı tasarrufu ayrıca incele.
4. Mirasçılık engellerini tara. Mirastan yoksunluk (m.578), ıskat (m.510-513), feragat sözleşmesi (m.528), ret (m.605).
5. Saklı pay süzgecini uygula (m.505-506). Tasarruf edilebilir oran aşılmış mı? Aşılmışsa tenkis becerisine geç.
6. Ara sonuç: payları kesirli olarak hesapla, çekişmeli/çekişmesiz işi ayır, görevli mahkemeyi tespit et (HMK m.2/m.4).

İspat yükü genel kurala tabidir (TMK m.6, HMK m.190): mirasçı sıfatını iddia eden soybağı/nüfus kaydıyla, tasarrufun geçersizliğini iddia eden onu ispatlar.

Çıktı modülleri

• Mirasçı ve pay tablosu (zümre, kesir, oran)
• Tereke aktif/pasif envanteri
• Uygulanacak hukuk notu (ölüm tarihine göre MK seçimi)
• Yönlendirme: hangi alt-beceri ve hangi dava/işlem

Plugin bağlamı

Bu beceri miras-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.