Temel Kavramlar Ve Sistematik

Özel Hükümler Sistematiği ve Suç Tipi Belirleme

Görev

Bir olay anlatımından hareketle gündeme gelebilecek tüm suç tiplerini TCK 5237 İkinci Kitap sistematiği içinde tespit etmek, bunları korunan hukuki değere göre tasnif etmek ve hangi maddelere odaklanılacağını belirlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Olayda kim kime, ne yaptı; somut fiil(ler) nelerdir?
• Bir zarar/netice doğdu mu (ölüm, yaralanma, malvarlığı kaybı, itibar zedelenmesi)?
• Fail kamu görevlisi mi; mağdurla aralarında özel bir ilişki (akrabalık, vesayet, hizmet) var mı?
• Birden fazla fiil/mağdur veya tek fiille birden çok ihlal söz konusu mu?

Denetim şeması

1. Fiil ayrıştırması: Anlatımı tek tek hareketlere böl. Her hareket için ayrı tipiklik araması yap; tek fiille birden çok suç olabileceğini (fikrî içtima TCK m.44) unutma.
2. Korunan hukuki değere göre tasnif: hayat (m.81 vd.), vücut dokunulmazlığı (m.86 vd.), hürriyet (m.106, m.109), şeref (m.125 vd.), cinsel dokunulmazlık (m.102-105), malvarlığı (m.141 vd., m.155, m.157), kamu güveni (m.204, m.207), kamu idaresi (m.247, m.252, m.257).
3. Tip seçimi ve sınır çizme: Benzer tipleri ayır. Örneğin malın rızayla teslim alınıp sonra mal edinilmesi güveni kötüye kullanma (m.155); hileyle teslim alınması dolandırıcılık (m.157); rıza olmaksızın alınması hırsızlık (m.141); cebir/tehditle alınması yağma (m.148).
4. Genel hükümlerle bağ: Seçilen her tip için kast/taksir (m.21-22), teşebbüs (m.35), iştirak (m.37-41) ve içtima kurallarının uygulanıp uygulanmadığını işaretle; ileri analiz için ilgili uzman beceriye yönlendir.
5. Ara sonuç: Olası suç tiplerinin listesi, her biri için dayanak madde ve "kuvvetli/zayıf ihtimal" notu; eksik bilgi varsa hangi olgunun açıklığa kavuşturulması gerektiği.

Çıktı modülleri

• Suç tipi haritası (madde atıflı tablo: tip, korunan değer, dayanak madde, ihtimal derecesi).
• Sınır tipler arası ayrım notu (neden bu tip, neden öteki değil).
• Genel hükümler kontrol bayrakları (teşebbüs/iştirak/içtima/şikâyet) ve hangi uzman beceriye gidileceği.

Plugin bağlamı

Bu beceri ceza-hukuku-ozel eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.