Temel Kavramlar Ve Takip Yollari

Temel Kavramlar ve Takip Yolları Haritası

Görev

Eldeki alacağı/edimi nitelendirip doğru takip yolunu (ilamsız, ilamlı, kambiyo, rehnin paraya çevrilmesi, tahliye, iflas) seçmek; icra dairesi-icra mahkemesi-genel mahkeme görev dağılımını ve yetkiyi netleştirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Alacağın kaynağı ne: ilam/ilam niteliğinde belge mi, kambiyo senedi (çek/bono/poliçe) mi, sözleşme/fatura/adi belge mi, rehinle teminatlı mı?
• Borçlu gerçek kişi/tacir/şirket mi; iflasa tabi mi?
• Talep para alacağı mı, teminat mı, taşınır/taşınmaz teslimi mi, tahliye mi?
• Borçlunun yerleşim yeri/işyeri ve malvarlığının bulunduğu yer neresi?

Denetim şeması

1. Nitelendirme: İlam veya ilam niteliğinde belge (İİK m.38) varsa ilamlı icra (m.24 vd.) — itiraz takibi durdurmaz, ancak icranın geri bırakılması (m.33, m.36) mümkündür. Çek/bono/poliçe varsa kambiyo senetlerine özgü takip (m.167 vd.) tercih edilebilir.
2. İlamsız takip: Para ve teminat alacaklarında genel haciz yolu (m.42 vd.); dayanak belge şart değildir ama itiraz takibi durdurur (m.66). Adi kiranın temerrütle tahliyesi için m.269.
3. Rehinli alacak: Kural olarak önce rehnin paraya çevrilmesi yoluna gidilir (m.45, m.145 vd.); ipotek/menkul rehni ayrımı yapılır. İstisnalar (m.45/son, kambiyo) gözetilir.
4. İflas yolu: Borçlu İİK m.43 anlamında iflasa tabi ise (tacirler vb.) takipli (m.155 vd.) veya doğrudan (m.177) iflas seçilebilir; basit alacak için orantısızlık değerlendirilir.
5. Görev/yetki: Takip işlemleri icra dairesi; takip hukukuna ilişkin uyuşmazlıklar icra mahkemesi (m.4); maddi hukuk uyuşmazlıkları (itirazın iptali, menfi tespit, tasarrufun iptali) genel mahkeme. Yetki HMK kuralları + İİK m.50.
6. Ara sonuç: Seçilen yol, beklenen itiraz/şikâyet riski, süre ve maliyet tablosu çıkarılır.

Çıktı modülleri

• Takip yolu karar matrisi (alacak türü × yol × avantaj/risk).
• Görev-yetki tespiti ve dayanak madde listesi.
• İlk adım kontrol listesi (takip talebi unsurları, harç/gider avansı).

Plugin bağlamı

Bu beceri icra-iflas-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.