Ticaret Sicili Ve Aleniyet

Ticaret Sicili ve Aleniyetin Etkisi

Görev

Tescil ve ilanın hukuki etkilerini belirlemek: kayıt üçüncü kişilere karşı ne zaman ileri sürülebilir, görünüşe güven hangi hallerde korunur, yanlış/eksik kayıt kimi bağlar? Sicil aleniyeti ticari güvenliğin temelidir.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Hangi olgu tescile tabi (temsil yetkisi, unvan, şube, fesih)?
2. Tescil ve ilan yapılmış mı; tarihleri ne?
3. Üçüncü kişi kayda mı, gerçek duruma mı güveniyor?
4. Kayıt gerçeğe aykırı veya eksik mi?

Denetim şeması

1. Tescil zorunluluğu ve usulü: TTK m.26-33 — tescile tabi olgular ilgili sicil müdürlüğünde tescil ve gerektiğinde ilan edilir. Tescil istemi süresinde yapılmazsa sicil müdürünün re'sen/davetle müdahalesi (m.32-33).
2. Olumlu aleniyet: TTK m.36/1 — tescil ve ilanı gereken bir husus tescil ve ilan edilmişse, üçüncü kişiler bunu bilmediklerini ileri süremezler (ilan tarihinden itibaren; m.36/1'deki on beş günlük korunma istisnası saklı). İlanı gereken bir husus ilan edilmemişse, ancak bunu bilen üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir.
3. Görünüşe güven (olumsuz aleniyet): TTK m.37 — sicildeki bir kaydın üçüncü kişilerce bilinmemesi gereken hallerde, kayda dayanan görünüşe iyiniyetle güvenen korunur. Gerçek durumla kayıt çeliştiğinde iyiniyetli üçüncü kişi sicile güvenebilir.
4. Yanlış/eksik tescilden sorumluluk: TTK m.38 — tescil ve ilanın gerçeğe aykırı olmasından doğan zarardan kusuru olanlar sorumludur. İspat yükü: kayda güvendiğini ve iyiniyetli olduğunu üçüncü kişi; aksini (kötüniyet) ileri süren karşı taraf ispatlar.
5. Ara sonuç: İlan edilmiş olgu herkese karşı ileri sürülebilir; ilan edilmemişse yalnızca bilen üçüncü kişiye karşı. Görünüşe iyiniyetle güvenen üçüncü kişi kural olarak korunur.

Çıktı modülleri

• Tescil/ilan kronolojisi ve etki tarihleri tablosu.
• Üçüncü kişinin durumu (kayda mı, gerçeğe mi güveniyor) değerlendirmesi.
• Tescile davet veya sicil kaydının düzeltilmesi başvuru taslağı.

Plugin bağlamı

Bu beceri ticari-isletme-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.