Usul Gorev Yetki Dava Sarti

Usul, Görev-Yetki ve Mütalaa/Dava Şartları

Görev

Ekonomik suç dosyasının ceza muhakemesi iskeletini kurmak: evre, görev-yetki, iddianame denetimi ve alana özgü dava/mütalaa ön şartlarını sıraya koymak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Dosya hangi evrede? (soruşturma, iddianame, kovuşturma, kanun yolu)
• Suç tipi ne ve buna bağlı görevli mahkeme (asliye ceza / ağır ceza) hangisi?
• Ön şart gerektiren bir suç mu (vergi VUK m.367, SPK m.115)?
• İddianamede vakıa-delil-suç vasfı uyumu var mı?

Denetim şeması

1. Evre tespiti: Soruşturma (CMK m.160 vd. — savcılık, kolluk, koruma tedbirleri) ile kovuşturma (iddianamenin kabulüyle başlar) ayrılır; her evrenin imkân ve süreleri farklıdır.
2. Ön şart taraması: Vergi kaçakçılığında mütalaa (VUK m.367), SPK suçlarında SPK başvurusu/mütalaası (m.115), karşılıksız çekte şikâyet (5941 m.5) gibi ön şartlar — yoksa kovuşturma usulden sakat, durma/düşme gündeme gelir.
3. Görev: Suçun cezasının üst sınırına göre ağır ceza (kural olarak 10 yıl ve üzeri ağırlıkta) / asliye ceza ayrımı; örneğin nitelikli zimmet, irtikâp gibi ağır cezalı suçlar ağır ceza mahkemesinde görülür. Suç tipine göre kontrol edilir.
4. Yetki (CMK m.12 vd.): Suçun işlendiği yer mahkemesi kural; teşebbüs/zincirleme/çok failli ekonomik suçlarda yetki çatışmalarına dikkat.
5. İddianame denetimi (CMK m.170 ve m.174): İddianamede yüklenen suç, olaylar, deliller ve hangi maddeye dayanıldığı gösterilmeli; eksiklik halinde iade (m.174) talep edilir.
6. Zamanaşımı (TCK m.66, m.68): Dava ve ceza zamanaşımı suçun üst sınırına göre hesaplanır; teselsül eden fiillerde başlangıç notu alınır.
7. Ara sonuç: Evre, ön şart, görev-yetki, iddianame uygunluğu ve zamanaşımı tek tabloda toplanır.

Çıktı modülleri

• Evre ve süre haritası
• Mütalaa/şikâyet ön şartı kontrol listesi
• Görev-yetki belirleme notu
• İddianame iade gerekçesi taslağı (varsa)
• Zamanaşımı hesabı

Plugin bağlamı

Bu beceri ekonomik-ceza eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.