Vakia Altlama Hukuki Sebep

Vakıa Tespiti ve Hukuki Altlama

Görev

Ham olayı hukuken anlamlı, numaralı ve kronolojik vakıalara ayırmak; her vakıayı bir delile bağlamak ve doğru norma altlamak. Layihanın ikna gücü, vakıa-norm eşleşmesinin sağlamlığından gelir.

Soğuk başlangıç (intake)

• Olayın kronolojisi nedir (tarih, taraf, eylem)?
• Hangi haklar ve borçlar doğdu, ihlal edildi?
• Hangi vakıa hangi belgeyle/tanıkla ispatlanacak?
• Karşı tarafın itiraz edebileceği vakıalar hangileri?

Denetim şeması

1. Vakıa ayrıştırma: Olayı tek tek maddi vakıalara bölün; hukuki nitelendirmeyi (ör. temerrüt) vakıadan ayrı tutun. Numaralandırın; her vakıa bir cümle.
2. İspat yükü dağıtımı (HMK m.190; TMK m.6): Her bir vakıayı iddia eden taraf ispatla yükümlüdür. Karine ve ikrarları (HMK m.188) belirleyin; ikrar edilen vakıa ispat gerektirmez.
3. Altlama: Her vakıa grubunu somut norma bağlayın. Örnek: ödeme yapılmaması → borçlu temerrüdü TBK m.117; sözleşmeye aykırılık → TBK m.112; haksız fiil → TBK m.49 (fiil, hukuka aykırılık, kusur, zarar, illiyet); ayıplı mal → TBK m.219 vd. veya TKHK m.8 vd.
4. Hukuki sebepler bütünü: HMK m.119/1-g uyarınca hukuki sebepleri yazın; hâkim hukuku re'sen uygular (iura novit curia) fakat dayanak normları açıkça belirtmek savunma ve istinaf açısından korur.
5. Çelişki taraması: Vakıalar arası ve vakıa-delil arası çelişkileri işaretleyin. Ara sonuç: her vakıanın delili ve normu varsa talep sonucuna geçilir; boşluk varsa [delil eki] yer tutucusu ve eksik listesi.

Çıktı modülleri

• Numaralı kronolojik vakıa listesi
• Vakıa → delil → norm altlama tablosu
• İspat yükü dağıtımı notu
• Eksik vakıa/delil ve çelişki listesi

Plugin bağlamı

Bu beceri dava-dilekce-atolyesi eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.