Yakalama Gozalti Tutuklama

Yakalama, Gözaltı ve Tutuklama

Görev

Özgürlüğü kısıtlayan tedbirlerin sebep, süre ve ölçülülük yönünden hukuka uygunluğunu denetlemek; tutuklamaya itiraz, salıverilme ve adli kontrol taleplerini gerekçelendirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Kişi ne zaman ve nasıl yakalandı; gözaltı kararı kim tarafından verildi?
• Tutuklama kararı var mı, hangi suçtan ve hangi tutuklama nedenine dayanıyor?
• Tutuklunun kişisel durumu (sabıka, yerleşik adres, sağlık) nedir?
• Önceki itiraz veya tahliye talebi yapıldı mı, ne zaman?
• Tutuklulukta geçen süre ne kadar?

Denetim şeması

1. Yakalama. Suçüstü halinde herkes yakalayabilir; kolluk gecikmesinde sakınca olan ve savcıya ulaşılamayan hallerde yakalar (CMK m.90). Yakalanana hakları derhal bildirilir (m.90/4).
2. Gözaltı. Savcı emriyle, soruşturma için zorunluysa uygulanır; süre yakalama anından itibaren 24 saati, toplu suçlarda her defasında 1 günü geçmemek üzere uzatılabilir (m.91). Yol süresi hariç.
3. Tutuklama şartları. Kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delil + bir tutuklama nedeni gerekir (m.100): kaçma şüphesi, delil karartma; m.100/3'te sayılan katalog suçlarda neden var sayılabilir. Karar hâkim/mahkemece verilir (m.101).
4. Ölçülülük ve alternatif. Tutuklama son çaredir; adli kontrol (m.109) yeterliyse tutuklama orantısızdır (m.100/1 son cümle, Anayasa m.13, m.19).
5. Süre. Soruşturmada ve kovuşturmada azami tutukluluk süreleri m.102'de düzenlenir; gerekçeli ve düzenli denetim (m.108, en geç 30 günlük aralıklarla resen inceleme) zorunludur.
6. İtiraz. Tutuklama ve uzatma kararlarına karşı m.267-271 uyarınca itiraz edilir; salıverilme her aşamada istenebilir (m.104).
7. Ara sonuç. Şart eksikse veya ölçüsüzse itiraz/tahliye talebi; aksi halde adli kontrole çevirme talebi öncelenir.

Çıktı modülleri

• Tutuklama kararının şart/neden/ölçülülük denetim tablosu.
• Tutuklamaya itiraz veya salıverilme talebi dilekçesi taslağı.
• Adli kontrol önerisi ve dayanak (m.109 tedbir listesi).
• Tutukluluk süresi ve sonraki denetim tarihi takvimi.

Plugin bağlamı

Bu beceri ceza-muhakemesi eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.