aydincan Yapay Zekâ ve Veri Hukuku
Yapay zekâ hukuku: otomatik karar ve profilleme (KVKK), algoritmik şeffaflık ve sorumluluk, veri yönetişimi, AB Yapay Zekâ Tüzüğü ile karşılaştırmalı yaklaşım ve sözleşmesel risk dağıtımı.
Başat mevzuat: 6698 KVKK, TBK 6098
Çalışma akışı
- Süre/aciliyet taraması: Hak düşürücü süre, zamanaşımı, tebligat, duruşma, itiraz süresi var mı? Varsa önce onu sabitle.
- Olayı sabitle: Çekişmesiz/çekişmeli olgular ve eksikler; en çok bir gezelim soru.
- Alt-konuya in: Aşağıdaki tablodan ilgili konuyu seç ve
references/<konu>.mddosyasını oku; oradaki denetim şemasını uygula. - Altlama ve sonuç: Olay → norm → altlama → gerekçeli sonuç; somut sonraki adım.
Alt-konular
| Konu | Referans | Ne zaman? |
|---|---|---|
| Yapay Zekâ Hukuku Temel Kavramlar ve Sistematik | references/temel-kavramlar-ve-sistem.md |
Yapay zekâ içeren bir dosyayı katman (veri-KVKK, sözleşme, sorumluluk, fikri mülkiyet, sektörel), sistemin rolü (karar destek, tam otomatik karar, üretken model, profilleme) ve tarafların sıfatı eksenlerinde konumlandırıp doğru normu ve görevli mercii belirlemek gerektiğinde kullanılır. |
| Otomatik Karar ve Profilleme Denetimi | references/otomatik-karar-profilleme.md |
Bireyi etkileyen kredi skoru, işe alım eleme, sigorta fiyatlama, içerik moderasyonu gibi münhasıran otomatik kararlar ve profilleme söz konusu olduğunda KVKK m.11/1-g itiraz hakkı, hukuki dayanak ve insan denetimi gerekliliği değerlendirildiğinde kullanılır. |
| Veri Yönetişimi ve Eğitim Verisi Uyumu | references/veri-yonetisim-egitim-verisi.md |
Bir yapay zekâ modelinin eğitiminde veya çalıştırılmasında kullanılan veri kümelerinin hukuka uygunluğu, kişisel veri içerip içermediği, kaynağı ve amaç sınırı değerlendirildiğinde ve web kazıma (scraping) ile veri toplama riski incelendiğinde kullanılır. |
| Algoritmik Şeffaflık ve Açıklanabilirlik | references/algoritmik-seffaflik-aciklanabilirlik.md |
İlgili kişinin veya denetçinin bir yapay zekâ kararının mantığına, kullanılan verilere ve karara dair açıklama talep etmesi durumunda aydınlatma ve bilgi verme yükümlülüğünün kapsamı ile ticari sır sınırı dengelendiğinde kullanılır. |
| Yapay Zekâ Kaynaklı Zarar ve Sorumluluk | references/yapay-zeka-sorumluluk.md |
Bir yapay zekâ sistemi (otonom karar, üretken çıktı, gömülü ürün) bir kişiye zarar verdiğinde geliştirici, kullanan ve veri sağlayıcı arasında sorumluluğun haksız fiil, kusursuz sorumluluk ve sözleşme temelinde dağıtılması gerektiğinde kullanılır. |
| AB Yapay Zekâ Tüzüğü ve Risk Sınıflandırması | references/ab-yz-tuzugu-risk-siniflandirma.md |
Müvekkilin yapay zekâ sistemi AB pazarına ürün veya hizmet sunduğunda ya da karşılaştırmalı uyum hedeflendiğinde AB Yapay Zekâ Tüzüğü kapsamında yasak/yüksek riskli/sınırlı risk sınıflandırması ve yükümlülükler değerlendirildiğinde kullanılır. |
| Yapay Zekâ Sözleşmeleri ve Sözleşmesel Risk Dağıtımı | references/yz-sozlesmeleri-risk-dagitimi.md |
Yapay zekâ modeli geliştirme, lisanslama, API kullanımı, SaaS veya entegrasyon sözleşmeleri hazırlanırken ya da incelenirken sorumluluk, veri kullanımı, fikri mülkiyet, performans garantisi ve tazminat maddeleri tasarlandığında kullanılır. |
| Yapay Zekâ ve Fikri Mülkiyet | references/telif-fikri-mulkiyet-yz.md |
Üretken yapay zekânın eğitiminde eser kullanımı, ürettiği içeriğin eser/tasarım/marka sahipliği, telif ihlali iddiası veya açık kaynak lisans uyumu gündeme geldiğinde FSEK ve SMK çerçevesinde değerlendirme yapıldığında kullanılır. |
| Kurumsal Yapay Zekâ Yönetişimi ve Uyum Programı | references/yz-yonetisim-uyum-programi.md |
Bir kurumda yapay zekâ sistemlerinin geliştirilmesi veya kullanılması için iç politika, etki değerlendirmesi, envanter, insan gözetimi ve sorumluluk yapısı kurulması istendiğinde proaktif uyum programı tasarlandığında kullanılır. |
| Sektörel Yüksek Riskli Yapay Zekâ Uygulamaları | references/sektorel-yz-uygulama.md |
Sağlıkta klinik karar destek, bankacılıkta kredi skorlama, istihdamda işe alım eleme, sigortada fiyatlama veya kamuda otomatik işlem gibi yüksek etkili yapay zekâ kullanımlarında sektörel mevzuat ile KVKK birlikte değerlendirildiğinde kullanılır. |
| Yapay Zekâ Uyuşmazlıklarında Dava, Usul ve Görev-Yetki | references/dava-usul-gorev-yetki.md |
Yapay zekâ kaynaklı bir uyuşmazlık yargıya veya Kurula taşınırken görevli merci, yetkili mahkeme, başvuru yolu, dava türü, ihtiyati tedbir ve süreler belirlendiğinde ve usul yol haritası çıkarıldığında kullanılır. |
| Müvekkil İletişimi ve Yapay Zekâ Risk Bilgilendirmesi | references/musteri-iletisim-risk-bilgilendirme.md |
Teknik bir yapay zekâ konusunun hukuki risklerini müvekkile yalın ve doğru biçimde anlatmak, beklenti yönetimi yapmak ve mevzuat belirsizliğini şeffafça aktarmak gerektiğinde bilgilendirme ve risk haritası üretildiğinde kullanılır. |
- Alanın metodolojisi ve kaynak notu:
references/_metodoloji.md
Kaynak kuralı (özet)
İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle (mahkeme + daire + esas/karar no + tarih +
doğrulanabilir kaynak); model hafızasından karar numarası üretme; emin olunmayan künye
[doğrulanacak]. Mevzuat madde/fıkra ile. turk-hukuku-mevzuat-mcp /
turk-hukuku-ictihat-mcp sunucuları kuruluysa kanun metnini ve kararları hafızadan
değil onlardan çek. Ayrıntılı kural kökteki AGENTS.md'dedir.
Deneysel; hukuki danışmanlık değildir. Çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış
içtihatla teyit edilmelidir. Bkz. SORUMLULUK-REDDI.md.