Yaptirim Ceza Belirleme

Yaptırım Teorisi ve Ceza Belirleme

Görev

Suç sabit olduğunda somut cezayı, TCK m.61 sıralamasına ve ilgili yaptırım hükümlerine göre hesaplamak; seçenek yaptırım, erteleme ve güvenlik tedbirlerini değerlendirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Sevk maddesinin alt-üst ceza sınırı nedir; nitelikli hâl var mı?
• Teşebbüs, iştirak (yardım), haksız tahrik gibi indirim sebepleri var mı?
• Sanığın geçmişi, tekerrür durumu ve duruşmadaki tutumu nasıl?
• Hükmolunacak ceza erteleme/seçenek yaptırım sınırları içinde mi?

Denetim şeması

1. Temel ceza (m.61): Alt-üst sınır arasında suçun işleniş biçimi, kasıt yoğunluğu, zarar/tehlike, fail-mağdur ilişkisine göre temel ceza belirlenir.
2. Sıralı uygulama (m.61/4-5): Artırım ve indirim nedenleri kanunun belirlediği sırayla uygulanır: önce nitelikli hâller, sonra teşebbüs (m.35), iştirak (m.39), haksız tahrik (m.29), yaş küçüklüğü (m.31), takdiri indirim (m.62). Ara sonuç: sıralama doğru mu?
3. Takdiri indirim (m.62): Lehe hâllerde altıda bire kadar indirim.
4. Seçenek yaptırımlar (m.50): Kısa süreli hapsin adli para cezasına veya seçenek tedbirlere çevrilmesi şartları.
5. Adli para cezası (m.52): Gün para cezası sistemi; gün sayısı ve bir gün karşılığı miktar ayrı belirlenir.
6. Erteleme (m.51) ve tekerrür (m.58): İki yıl veya altı hapiste erteleme şartları; tekerrür hâlinde mükerrirlere özgü infaz rejimi.
7. Güvenlik tedbirleri (m.53-60): Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakma, müsadere (m.54-55), akıl hastalarına tedbir (m.57), tüzel kişiler hakkında tedbir (m.60).

Çıktı modülleri

• Adım adım ceza hesabı tablosu (her aşamada miktar ve madde).
• Seçenek yaptırım/erteleme uygunluk değerlendirmesi.
• Güvenlik tedbiri listesi.
• Lehe kanun (m.7) karşılaştırma notu.

Plugin bağlamı

Bu beceri ceza-hukuku-genel eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.