Yasak Anlasmalar Ve Kartel

Yasak Anlaşmalar, Uyumlu Eylem ve Kartel (m.4)

Görev

Teşebbüsler arası bir anlaşma, uyumlu eylem veya teşebbüs birliği kararının 4054 m.4 kapsamında rekabeti sınırlayıp sınırlamadığını; amaç mı yoksa etki bakımından mı ihlal oluşturduğunu ve muafiyet ihtimalini değerlendirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Taraflar yatay (rakip) mı, dikey (sağlayıcı-alıcı) mı?
• Koordinasyon konusu: fiyat, miktar, pazar/müşteri paylaşımı, ihale, ortak satınalma, bilgi değişimi?
• Yazılı bir anlaşma mı var, yoksa paralel davranış/temas mı söz konusu?
• Bir dernek/birlik kararı veya tavsiyesi var mı?

Denetim şeması

1. Çoklu irade unsuru (m.4) — anlaşma, uyumlu eylem veya teşebbüs birliği kararı tespit edilir. Uyumlu eylemde doğrudan irade beyanı aranmaz; bilinçli paralellik + rasyonel açıklama yokluğu yeterli olabilir. Uyumlu eylem karinesi piyasa koşullarına dayalı ispatı kolaylaştırır.
2. Rekabeti sınırlama — açık/sert ihlaller (kartel: fiyat tespiti, bölge-müşteri paylaşımı, arz kısıtlama, ihalede danışıklı teklif) amaç bakımından ihlaldir; ayrıca etki analizi gerekmez. Diğer kısıtlamalarda ilgili pazarda fiili/olası etki gösterilmelidir.
3. Dikey ilişki süzgeci — dikey anlaşmalarda Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği'ne (2002/2) bakılır; pazar payı eşiği aşılmıyor ve ağır kısıtlama (yeniden satış fiyatının tespiti vb.) yoksa grup muafiyeti uygulanır.
4. De minimis — De Minimis Tebliği kapsamında pazar payı eşiklerinin altında ve açık ihlal niteliği taşımayan anlaşmalar soruşturma dışı bırakılabilir; kartel buna dâhil değildir.
5. Muafiyet (m.5) — grup muafiyeti dışında kalan anlaşmada dört şart birlikte aranır; ispat yükü teşebbüstedir.
6. Yaptırım ve pişmanlık — kartel ihlalinde ciro üzerinden idari para cezası (m.16); Pişmanlık (Kartel) Yönetmeliği ile ilk başvurana ceza muafiyeti/indirimi imkânı; özel hukukta üç kat tazminat (m.57-58).

Çıktı modülleri

• Anlaşma/eylem nitelendirmesi ve amaç-etki ayrımı notu.
• Grup muafiyeti / de minimis / bireysel muafiyet kontrol listesi.
• Risk ve ceza tahmini; pişmanlık başvurusu uygunluk değerlendirmesi.
• Delil zayıflık/güçlülük haritası ve doğrulanacak Kurul kararı atıfları [doğrulanacak].

Plugin bağlamı

Bu beceri rekabet-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.