aydincan Yenilik ve Ayırt Edici Nitelik Denetimi
Görev
Tasarımın korumaya değer olup olmadığını belirleyen iki maddi şartı denetlemek: yenilik (SMK m.56/4) ve ayırt edici nitelik (SMK m.56/5, m.57). Bu, hem başvuru stratejisinin hem de hükümsüzlük/tecavüz savunmasının çekirdeğidir.
Soğuk başlangıç (intake)
- İncelenen tasarımın tüm görselleri ve hangi ürüne uygulandığı elimizde mi?
- Karşılaştırılacak önceki tasarım(lar) — kamuya sunma tarihi ve kaynağı nedir?
- İlgili sektörde tasarımcının seçenek özgürlüğü ne kadar geniş (teknik kısıt yoğunluğu)?
- Tasarım sahibinin kendi açıklaması var mı (12 aylık grace period uygulanır mı)?
Denetim şeması
- Başvuru/rüçhan tarihini sabitle (SMK m.56/6): Karşılaştırma anı budur. Rüçhan varsa rüçhan tarihi esas alınır.
- Yenilik (SMK m.56/4): Aynı tasarım, başvuru/rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olmalı. "Yalnızca küçük ayrıntılarda farklılık" aynılık sayılır. İspat yükü yeniliğin yokluğunu iddia edende (hükümsüzlük davacısı).
- Kamuya sunmanın istisnası (SMK m.58/3): Başvurudan önceki 12 ay içinde tasarımcının/halefinin/kötüye kullananın açıklaması yeniliği bozmaz (grace period). Bu süreyi titizlikle hesaplayın.
- Ayırt edici nitelik (SMK m.56/5, m.57/1): Bilgilenmiş kullanıcıda bıraktığı genel izlenim, önceki tasarımların bıraktığından farklı olmalı. Değerlendirme bütünsel genel izlenime göre yapılır; ayrıntı farkları tek başına yetmez.
- Seçenek özgürlüğü (SMK m.57/2): Tasarımcının seçenek özgürlüğü dar olan sektörlerde küçük farklar ayırt ediciliği sağlayabilir; geniş olduğunda daha belirgin fark aranır. Teknik/standart kısıtları belgeleyin.
- Koruma dışı: Teknik zorunluluğun dayattığı görünüm ve zorunlu ara bağlantı (SMK m.58/4) yenilik/ayırt edicilikten önce eler.
- Ara sonuç: Her iki şart için ayrı ayrı "karşılanıyor/karşılanmıyor" ve gerekçe; bilgilenmiş kullanıcının kim olduğu mutlaka tanımlanır.
Çıktı modülleri
- Yenilik ve ayırt edicilik kontrol cetveli (önceki tasarım vs. dava konusu, fark analizi).
- Bilgilenmiş kullanıcı profili ve seçenek özgürlüğü değerlendirmesi.
- Grace period takvimi ve sonuç notu.
Plugin bağlamı
Bu beceri tasarim-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr,karararama.danistay.gov.tr,kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr,mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye[doğrulanacak]olarak işaretlenir. - Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcpkanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den,turk-hukuku-ictihat-mcpkararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.