aydincan Yüksek Hakem Kurulu ve Toplu Uyuşmazlık Yargısı
Görev
Grevin yasak veya ertelenmiş olduğu menfaat uyuşmazlıklarında Yüksek Hakem Kurulu (YHK) yolunu, kurulun TİS hükmündeki kararını ve toplu hak uyuşmazlıklarının yargısal çözümünü yönetmek.
Soğuk başlangıç (intake)
- Uyuşmazlık grev yasağı kapsamında mı veya erteleme mi yapıldı?
- Arabuluculuk/erteleme süreci tamamlandı mı?
- Sorun yeni TİS şartı mı (menfaat) yoksa mevcut TİS yorumu mu (hak)?
- Tarafların YHK'ye başvuru iradesi/zorunluluğu var mı?
Denetim şeması
- YHK'ye başvuru halleri: 6356 m.51 — grev ve lokavtın yasak olduğu uyuşmazlıklarda, arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa taraflardan biri YHK'ye başvurur; grevin ertelendiği ve erteleme sonunda anlaşma olmayan hallerde de YHK devreye girer (m.63 yollamasıyla).
- Kurulun kararı: YHK kararı kesindir ve toplu iş sözleşmesi hükmündedir; tarafları normatif olarak bağlar. Bu nedenle YHK aşaması fiilen TİS'in içeriğini belirler.
- Toplu hak uyuşmazlığı yargısı: TİS'in yorumu, uygulanması veya ihlalinden doğan uyuşmazlık hak uyuşmazlığıdır → İş Mahkemesi görevlidir (7036 sayılı Kanun m.5). Bu davalarda TİS m.36 ışığında normatif/borç doğurucu hüküm ayrımı yapılır.
- Yetki itirazı ve diğer davalar: Yetki tespitine itiraz (6356 m.43), TİS'in tarafı sıfatının tespiti, sendikal tazminat davaları da İş Mahkemesinde görülür; kararlara karşı istinaf (BAM) ve sınırlı temyiz yolu işler.
- Ara sonuç: Menfaat uyuşmazlığı + grev yasağı/erteleme = YHK; mevcut TİS'ten doğan anlaşmazlık = İş Mahkemesi.
İçtihat için karararama.yargitay.gov.tr (9./22. HD, HGK); künyeler [doğrulanacak].
Çıktı modülleri
- Yol ayrımı şeması (YHK mı, İş Mahkemesi mi).
- YHK başvuru dilekçesi iskeleti.
- TİS yorum davası dava planı (vakıa-hüküm-talep).
Plugin bağlamı
Bu beceri is-hukuku-toplu eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr,karararama.danistay.gov.tr,kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr,mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye[doğrulanacak]olarak işaretlenir. - Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcpkanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den,turk-hukuku-ictihat-mcpkararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.