aydincan Zaman ve Yer Bakımından Uygulama
Görev
Hangi ceza normunun zaman (lehe kanun) ve yer (mülkilik/şahsilik) bakımından uygulanacağını belirlemek; özellikle suç tarihi ile karar tarihi arasında değişen mevzuatta lehe hükmü saptamak.
Soğuk başlangıç (intake)
- Suç tarihi ile karar/inceleme tarihi arasında ilgili norm değişti mi?
- Suç Türkiye'de mi, yurt dışında mı işlendi; fail ve mağdurun vatandaşlığı?
- İnfaz rejimini etkileyen bir değişiklik var mı?
- Suç birden çok ülkede mi gerçekleşti (hareket/netice farklı yerlerde mi)?
Denetim şeması
- Kanunilik (m.2): İşlendiği zaman kanunda suç sayılmayan fiil cezalandırılamaz; aleyhe kıyas ve geriye yürüme yasaktır.
- Lehe kanun (m.7/1-2): Suçun işlendiği ve sonraki zaman dilimlerindeki normlar arasında failin lehine olan uygulanır; kesinleşmiş hükümlerde dahi infazı ve sonuçlarını etkileyen lehe değişiklik gözetilir. Ara sonuç: hangi metin failin lehine?
- Karşılaştırma yöntemi: Lehe tespit soyut değil, somut olaya uygulanan sonuç üzerinden yapılır; karma uygulama yapılmaz, bir bütün olarak lehe olan metin seçilir.
- Mülkilik (m.8): Türkiye'de işlenen suçlarda Türk kanunu uygulanır; hareket veya netice Türkiye'de gerçekleşmişse suç Türkiye'de işlenmiş sayılır.
- Yurt dışında işlenen suçlar (m.9-13): Vatandaş (m.11) ve yabancı (m.12) tarafından işlenen suçlar, koruma ve evrensellik ilkeleri (m.13); yabancı ülkede mahkûmiyetin etkisi ve non bis in idem (m.9).
- Cezadan mahsup (m.16): Yurt dışında gözaltı/tutukluluk/hükümlülük sürelerinin mahsubu.
Çıktı modülleri
- Lehe kanun karşılaştırma tablosu (eski/yeni metin, somut sonuç).
- Yer bakımından uygulama yetki analizi.
- Mahsup ve non bis in idem notu.
- Eksik bilgi ve
[doğrulanacak]içtihat ihtiyacı.
Plugin bağlamı
Bu beceri ceza-hukuku-genel eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr,karararama.danistay.gov.tr,kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr,mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye[doğrulanacak]olarak işaretlenir. - Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcpkanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den,turk-hukuku-ictihat-mcpkararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.