Zamanasimi Sureler

Süreler ve Zamanaşımı (Sigorta İstemleri)

Görev

Sigorta sözleşmesinden ve zorunlu sigortalardan doğan istemlerin zamanaşımını doğru hesaplamak: süre, başlangıç anı, kesilme/durma ve uzamış ceza zamanaşımının uygulanıp uygulanmayacağı.

Soğuk başlangıç (intake)

1. İstem türü ne: tazminat, prim, rücu, zorunlu trafik sigortası tazminatı?
2. Riziko/ödeme tarihi ve talep tarihi nedir?
3. Olay aynı zamanda suç oluşturuyor mu (ceza zamanaşımı?)
4. Daha önce başvuru/ihtar/dava ile süre kesildi mi?

Denetim şeması

1. Genel kural — TTK m.1420. Sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler iki yılda; sigorta tazminatına/bedeline ilişkin istemler her halde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yılda zamanaşımına uğrar. Ara sonuç: hangi sürelerden hangisi önce dolar?
2. Sorumluluk sigortaları. Sorumluluk sigortalarında zarar görenin doğrudan talebi ve özel süreler; rücu istemlerinde başlangıç ödeme tarihidir.
3. Zorunlu trafik sigortası — KTK m.109. Kural iki yıl (zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten) ve her halde kaza tarihinden sekiz yıl. Uzamış ceza zamanaşımı: fiil suç oluşturup TCK'da daha uzun zamanaşımı öngörülüyorsa o (daha uzun) süre tazminat istemi için de uygulanır (KTK m.109/3).
4. Kesilme ve durma. TBK m.154-158 ve m.153 (durma); sigortacıya başvuru, dava, tahkim başvurusu, borç ikrarı süreyi keser. İhtar tek başına kesmez; usulüne uygun talep gerekir.
5. Hak düşürücü süreler. Cayma için on beş gün (TTK m.1440), prim ihtar süresi (m.1434); bunlar zamanaşımından farklı, durmaz/kesilmez. İspat: zamanaşımı definin koşullarını ileri süren taraf.

Çıktı modülleri

• İstem bazında zamanaşımı tablosu (süre / başlangıç / dolma tarihi).
• Uzamış ceza zamanaşımı değerlendirmesi (KTK m.109/3).
• Kesilme/durma olayları kronolojisi.
• Acil süre uyarısı ve önerilen koruyucu işlem (dava/başvuru).

Plugin bağlamı

Bu beceri sigorta-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.